наверх

Аляксандр Шумілін: Навука - рухаючая сіла ва ўсім свеце. Без навукоўцаў і інавацый наша краіна не зможа развівацца

Аляксандр Шумілін: Навука - рухаючая сіла ва ўсім свеце. Без навукоўцаў і інавацый наша краіна не зможа развівацца

2018         Просмотров: 520 Вернуться назад

Аляксандр Шумілін: Навука - рухаючая сіла ва ўсім свеце. Без навукоўцаў і інавацый наша краіна не зможа развівацца

Навука - рухаючая сіла ва ўсім свеце. Без навукоўцаў і інавацый наша краіна не зможа развівацца. Для гэтага неабходна сканцэнтраваць навукова-тэхнічны патэнцыял краіны на прарыўных навуковых даследаваннях і распрацоўках, забяспечыўшы іх практычнае ўкараненне ў вытворчасць. Пра гэта паведаміў на адкрыцці рэспубліканскага сходу навуковай грамадскасці да Дня беларускай навукі Старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь Аляксандр Шумілін. Ён таксама адзначыў, што ў адпаведнасці з рашэннямі 5 Усебеларускага Народнага сходу вызначана стратэгія нацыянальнай палітыкі ў дачыненні да навукі і інавацый як найважнейшых фактараў сацыяльна-эканамічнага развіцця. “Як сказаў Кіраўнік дзяржавы  “Беларусь уступае ў новы этап развіцця - перыяд пабудовы інтэлектуальнай эканомікі. Нам важна працягнуць рух наперад, абапіраючыся на надзейны падмурак, створаны за папярэднія гады, і набыты вопыт”. І сёння, карыстаючыся выпадкам, хочацца яшчэ раз адзначыць знакавыя дасягненні айчыннай навукі, зробленыя ў Год навукі ў нашай краіне, і ўжо рэалізаваныя ў канкрэтных сектарах эканомікі”, - заявіў Аляксандр Шумілін.

 Паводле яго слоў, толькі ў рамках заданняў дзяржаўных навукова-тэхнічных праграм распрацаваны і даведзены да стадыі практычнага прымянення амаль 300 навін, у тым ліку 17 відаў машын, абсталявання, прыбораў, інструментаў, дэталей; 3 тэхналагічных працэсу; больш за 200 рэкамендацый, методык і іншыя. Атрыманы 30 патэнтаў на вынаходніцтвы, пададзеныя больш за 35 заявак на патэнтаванне.

 Распрацавана больш за 130 новых метадаў аказання медыцынскай дапамогі, зарэгістравана 6 лекавых сродкаў, 9 дыягнастычных сістэм і медыцынскіх вырабаў. Ўкаранёны ў практыку больш за 250 новых медыцынскіх тэхналогій у такіх важных галінах, як кардыялогія, траўматалогія, анкалогія, ахова мацярынства і дзяцінства, і іншых. Напрыклад, распрацавана і наладжана вытворчасць лекавага сродку Сафір (вытворца СП ТАА “Фармлэнд”), які ўжываецца пры тэрапіі гепатыту С. Пры гэтым яно не саступае па сваіх уласцівасцях амерыканскаму прэпарату Савальдзі, пры гэтым яго кошт у 100 разоў ніжэй.

У выніку асваення выпуску распрацаваных лекавых сродкаў доля айчынных лекавых сродкаў на рынку рэспублікі перавышае 54%.

Беларусь значна прасунулася ў лячэнні анкалагічных захворванняў - распрацаваны перспектыўны метад лячэння пацыентак, якія пакутуюць на рак малочнай залозы. За кошт трансплантацыі ствалавых клетак медыкі могуць змагацца з такім захворваннем, як лімфома Ходжкіна.

Краіна знаходзіцца ў ліку сусветных лідэраў у галіне транспланталогіі. Толькі ў 2017 годзе выканана больш за 490 аперацый па трансплантацыі.

У галіне машынабудавання выраблены 16 вопытных узораў бытавой і прамысловай тэхнікі. Сярод іх Электробус “Белкамунмаш”; электрамабіль у НАН Беларусі; кар'ерны самазвал БелАЗ грузападымальнасцю 180 тон, які не саступае замежным аналагам па сваіх характарыстыках, але ў 1,5 разы танней.

Свой важкі ўклад у развіццё краіны зрабіла аграрная навука. У выніку, створана Галштынская папуляцыя малочнай жывёлы айчыннай селекцыі; распрацаваны ўвесь неабходны асартымент - больш за 70 марак комплексных мінеральных угнаенняў; атрыманы 11 новых гатункаў рапсу з падвышанай ураджайнасцю і многае іншае.

 У фундаментальнай навуцы даследаванні нашых навукоўцаў у галіне фізікі, матэматыкі, інфарматыкі, матэрыялазнаўства з часам становяцца асновай стварэння новых тэхналогій, вытворчасцей і цэлых галін эканомікі. Так, створаны беларускі спадарожнік дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі і сістэма мікраспадарожнікавай сувязі.

Урад працуе над стварэннем самых спрыяльных умоў для творчасці нашай студэнцкай моладзі. Для рэалізацыі такога падыходу ўжо ўкараняецца мадэль “Універсітэт 3.0”. Адным з дзейсных інструментаў у гэтым напрамку стаў Рэспубліканскі конкурс інавацыйных праектаў, які праводзіцца Дзяржкамітэтам, сумесна Міністэрствам адукацыі і з 2014 года з БРСМ. І калі раней на конкурс падаваліся інавацыйныя ідэі, то цяпер гэта канкрэтныя прапрацаваныя, гатовыя да практычнага ўкараненні праекты. Як вынік - узрасла колькасць грантаў, што выдзяляюцца на іх камерцыялізацыю. Калі ў 2016 годзе было выдзелена чатыры гранта ў памеры 12 тыс. рублёў кожны, то ў 2017 годзе - ужо восем.

Важна, што да працэсаў ўцягвання таленавітай моладзі ў навуку ў рамках дзяржаўна-прыватнага партнёрства падключаецца бізнэс. Упершыню ў мінулым годзе быў заснаваны конкурс для навучэнцаў старэйшых класаў у Віцебскай вобласці ТАЛЕНАВIТА, рэгулярна праводзяцца конкурс “100 ідэй для Беларусі”, старт-апы і інш. мерапрыемствы, накіраваныя на прыцягненне таленавітай моладзі ў навуку.

 ДКНТ, сумесна з Міністэрствам адукацыі і рэгіёнамі актыўна развівае інавацыйную інфраструктуру. Толькі за мінулы год зарэгістраваныя 4 новых навукова-тэхналагічныя паркі і 2 цэнтра трансферу тэхналогій. У цяперашні час у рэспубліцы сфарміравана развітая сетка суб'ектаў дадзенай інфраструктуры, якая ўключае 24 арганізацыі. Сетка тэхнапаркаў ахоплівае ўсе без выключэння абласныя цэнтры нашай краіны. Створаны таксама тэхнапаркі ў буйных раённых цэнтрах: Пінску, Наваполацку, Горках, плануецца стварэнне тэхнапаркаў у Барысаве, Бабруйску і Оршы.

Беларусь актыўна ўзаемадзейнічае з многімі арганізацыямі і краінамі ў рамках міжнародных навуковых праграм і праектаў. Найбольш маштабна - з Расіяй, Кітаем, Індыяй, Карэяй, Ізраілем, Германіяй, Латвіяй, Літвой, Польшчай і шэрагам іншых.

 У 2017 годзе праведзены шэраг знакавых міжнародных мерапрыемстваў, накіраваных на замацаванне як на ўжо вядомых рынках, так і на адкрыццё новых, прыцягненне замежных інвестыцый і тэхналогій. Назаву толькі некаторыя з іх.

- у 2017 годзе еўрапейскімі экспертамі ААН падрыхтаваны другі “Агляд інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь”, яшчэ раз які падкрэсліў высокі ўзровень навукова-тэхналагічнага развіцця нашай краіны.

- упершыню беларускія навукоўцы прынялі ўдзел у Міжнароднай выставе-канферэнцыі ў галіне высокіх тэхналогій у ЗША. Па выніках якой ужо падпісаныя кантракты на суму больш за 200 тысяч долараў ЗША, а таксама ў Іспаніі, пасля заканчэння якой ужо заключаны кантракты на суму больш за 100 тысяч даляраў ЗША і пададзена заявак у праграмы Еўрасаюза “Гарызонт 2020” на суму каля 300 тыс.еўра.

 У 2017 годзе прайшоў чацвёрты Форум рэгіёнаў Беларусі і Расіі ў г. Масква “Вектары інтэграцыйнага развіцця рэгіёнаў Расіі і Беларусі ў сферы высокіх тэхналогій, інавацый і інфармацыйнага грамадства”. У рамках гэтага Форуму паспяхова праведзены Дні Беларускай навукі. Удзел у іх прынялі больш за 200 прадстаўнікоў навуковай грамадскасці Беларусі і Расіі. Вынікам з'явілася пагадненне аб рэалізацыі 3 новых сумесных праграм Саюзнай дзяржавы.

Праведзены другі міжнародны форум Асацыяцыі навукова-тэхналагічных паркаў і зон высокіх тэхналогій “Шаўковы шлях”. Нельга не адзначыць пашырэнне супрацоўніцтва з Кітаем. Дасягнуты пагадненні аб выдзяленні каля 10 млн. дол. ЗША на рэалізацыю сумесных праектаў па лініі Міністэрства навукі і тэхнікі Кітая.

У 2017 годзе Рэспубліка Беларусь старшынствавала ў Цэнтральна-Еўрапейскай Ініцыятыве. І тут навука - лідэр ініцыятыў. Мы выйшлі з прапановай і правялі міністэрскую канферэнцыю “Біятэхналогіі для здаровага і актыўнага жыцця ў рэгіёне ЦЕІ”. Па ацэнцы міжнародных экспертаў наша краіна спрыяла адраджэнню правядзення мерапрыемстваў такога фармату пасля 5-гадовага перапынку. Як вынік - удзел вучоных Рэспублікі Беларусь у міжнародных праектах толькі па лініі праграмы “Гарызонт 2020” на агульную суму фінансавання для беларускага боку звыш 6 млн.еўра.

Дзякуючы беларускай навуцы рэалізоўваліся інавацыйныя праекты. У рамках ДПІР ў 2017 годзе ажыццяўлялася рэалізацыя 87 інавацыйных праектаў, у выніку чаго ўведзены ў эксплуатацыю 20 новых вытворчасцей, сярод якіх можна адзначыць наступныя:

- вытворчасць па зборцы легкавых аўтамабіляў на прадпрыемстве “БелДжы”;

- біятэхналагічны комплекс па мікракланальнаму размнажэнню гаспадарча карысных раслін у Цэнтральным батанічным садзе;

- вытворчасць інтэлектуальных сістэм кіравання працэсам апырсквання сельскагаспадарчых культур у Аршанскім раёне;

 - новы дражджавы завод у Слуцкім раёне і іншыя.

- вытворчасць кампазіцыйных матэрыялаў на базе айчынных тэрмапластаў для экструзійнага 3D-друку (НАН Беларусі);

- вытворчасць гераторных помпаў для ўстаноўкі ў трансмісіі колавых цягачоў і будаўніча-дарожнай тэхнікі ў г. Магілёве і іншыя.

Выніковым мерапрыемствам Года навукі, стаў II з'езд навукоўцаў Рэспублікі Беларусь. Прэзідэнт вызначыў актуальныя задачы і перспектывы развіцця навукі і тэхнікі да 2040 года, а менавіта адной з найважнейшых сацыяльна-эканамічных задач, якія стаяць перад навукова-вытворчай сферай краіны ў цяперашні час, з'яўляецца забеспячэнне далейшага росту эфектыўнасці выкарыстання навуковых распрацовак з мэтай пашырэння аб'ёмаў стварэння на іх аснове прадукцыі і вытворчасцей, якія адказваюць сусветнаму ўзроўню.

 У мінулым годзе значна палепшана праца НІС. У 2017 годзе зацверджана новая рэдакцыя пераліку высокатэхналагічных тавараў, працягнута праца па ўдасканаленні сістэмы аховы і выкарыстання інтэлектуальнай уласнасці. З 1 студзеня зменшаны асобныя стаўкі патэнтавых пошлін на 30%, а навуковыя арганізацыі будуць выплачваць патэнтныя пошліны ў памеры 25% ад устаноўленага памеру.).

 У краіне запушчаны працэс стварэння і фінансавання галіновых лабараторый. Развіваецца фірменная навука. Упершыню за доўгі час у мінулым годзе за кошт стварэння Рэспубліканскага цэнтралізаванага інавацыйнага фонду прафінансаваны ўсе прыкладныя даследаванні і распрацоўкі. Пры гэтым, такая практыка будзе працягнута. У гэтым годзе на гэтыя мэты фінансаванне павялічана больш чым у 2,5 разы, і таксама задаволены ўсе заяўкі навукоўцаў.

У завяршэнне свайго выступлення Аляксандр Шумілін павіншаваў усіх вучоных, інжынераў, тэхнолагаў, выкладчыкаў, даследчыкаў, якія працуюць у навуковых арганізацыях, установах адукацыі і на прадпрыемствах, якія выконваюць навуковыя даследаванні і распрацоўкі з Днём беларускай навукі. “У гэты знамянальны дзень ад усёй душы жадаю вам, далейшых поспехаў у навуковым творчасці, падрыхтоўцы навуковых работнікаў вышэйшай кваліфікацыі, захаванні і заваёве перадавых пазіцый у фундаментальных і прыкладных даследаваннях, камерцыялізацыі вашых распрацовак і прызнання вашых дасягненняў!”, - сказаў ён.