наверх

“Ідэі на разагрэве ў эканомікі”, інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна ў газеце “РЭСПУБЛIКА”

“Ідэі на разагрэве ў эканомікі”, інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна ў газеце “РЭСПУБЛIКА”

Iнтэрв'ю         Просмотров: 193 Вернуться назад

“Ідэі на разагрэве ў эканомікі”, інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна ў газеце “РЭСПУБЛIКА”

Усе рэчы, якія нас атачаюць, былі кімсьці аднойчы прыдуманы. Гісторыкі кажуць, што бум тэхнічнай творчасці пачаўся з вынаходкі колы. А далей пайшло-паехала: ровар, аўтамабіль, самалёты, цягнікі, тэлевізар, ракеты, касмічныя спадарожнікі, мабільныя тэлефоны. За кожнай з названых і тысяч іншых рэчаў стаяць канкрэтныя людзі, чый талент і энергія ўнеслі і ўносяць у наша жыццё пастаянныя новаўвядзенні.



Напярэдадні Дня вынаходніка і рацыяналізатара журналіст “Р” пабывала ў гасцях у старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Аляксандра Шуміліна і даведалася шмат новага аб жыцці і працы беларускіх наватараў.

Інавацыйныя горкі

- Аляксандр Генадзевіч, апошнія гадоў дзесяць па каэфіцыенту вынаходніцкай актыўнасці на постсавецкай прасторы Беларусь - на першых пазіцыях. Але, напрыклад, у невялікай Японіі гэты паказчык вышэй у разы. У чым іх сакрэт? І ці па сілах нам дасягнуць іх вышыні?

- На жаль, зараз каэфіцыент вынаходніцкай актыўнасці, гэта значыць лік айчынных патэнтавых заявак на вынаходкі, пададзеныя у Беларусі ў разліку на 10 000 чалавек насельніцтва, ідзе на спад. Праўда, гэта не толькі наша рэчаіснасць. Такая тэндэнцыя назіраецца па ўсім свеце. Чаму? Усё часцей прадпрыемствы выкарыстоўваюць альтэрнатыўныя спосабы абароны сваёй інтэлектуальнай уласнасці. А значыць, навінкі не патэнтуюць - усталёўваюць рэжым камерцыйнай таямніцы.

Акрамя таго, я б не стаў мераць узровень інавацыйнага развіцця дзяржавы колькасцю заявак на выдачу патэнтаў на вынаходніцтвы. Бо гэта яшчэ не сведчанне такой жа колькасці выдадзеных патэнтаў. Ды і далёка не ўсе аўтары патэнтуюць свае вынаходкі - узровень прававой свядомасці ў сферы інтэлектуальнай уласнасці пакуль не занадта высокі. Але мы над гэтым працуем. І забяспечваем стварэнне ўсіх неабходных умоў для дасягнення такіх жа высокіх паказчыкаў інавацыйнай дзейнасці, як у той жа Японіі. 

- Сённяшні вынаходнік - хто ён? Той, хто творыць для сябе або чые ідэі прыносяць карысць людзям, краіне? І ў прынцыпе, наколькі сёння папулярна быць вынаходнікам?

- На мой погляд, вынаходнікамі можна лічыць усіх тых, творчай працай каторых нараджаюцца вынаходкі. Пры гэтым не мае значэння, з якой мэтай аўтар ствараў тую ці іншую навінку - для сябе або на карысць грамадству. І мы гэтую ініцыятыву ўсяляк падтрымліваем. Напрыклад, у рамках рэалізацыі мерапрыемстваў стратэгіі нашай краіны ў сферы інтэлектуальнай уласнасці на 2012 - 2020 гады ствараем спрыяльныя ўмовы і стымулы: ДКНТ ужо ўнёс прапановы па змяншэнню ставак патэнтных пошлін, уводу дадатковых ільгот.



Часцяком поспех праекта вызначаем не мы, а рынак, спажывец.

Што тычыцца папулярнасці. Я б сказаў так: быць вынаходнікам, наватарам ва ўсім свеце прэстыжна. І наша краіна не выключэнне. Іншая справа, што трэба адраджаць той магутны рух вынаходніцтва і рацыяналізатарства, які быў у савецкія часы. Бо нават у чалавека, які працуе на вытворчасці - а сёння яно зусім не такое, як было гадоў 20 таму, - часцяком ёсць ідэі ўдасканалення тэхналагічнага працэсу. А гэта - вялікая эканомія для прадпрыемства. І паколькі змяншаюцца выдаткі на вытворчасць тавару, то і для спажыўца. Заканадаўствам прадугледжаны выплаты за патэнты і за рацпрапановы. Зараз з'яўляецца вялікая цікавасць да інавацыйных праектаў. І тут, вобразна кажучы, адкрываецца шырокае поле для творчасці.

У сваю чаргу, наш камітэт будзе падтрымліваць Беларускае таварыства вынаходнікаў і рацыяналізатараў. А пляцоўкі тэхнапаркаў, якія сёння ствараюцца ў розных кутках Беларусі, могуць стаць добрымі месцамі сустрэч, абмену вопытам, навучання ўсіх творчых людзей.



Сёння існуе нямала спосабаў ўвасобіць свае ідэі і распрацоўкі ў жыццё. Для моладзі - гэта конкурсы. Пераможца аднаго з самых масавых “100 ідэй для Беларусі” Каця Круглова.

Фінансавы аспект 

- А ці складана сёння зарабіць тэхнічнай творчасцю, атрымаць фінансавую аддачу ад сваіх распрацовак?

- Існуе нямала спосабаў ўвасобіць свае ідэі і распрацоўкі ў жыццё - было б жаданне і разуменне таго, як дзейнічаць. Для моладзі - гэта цэлы пералік конкурсаў. Адны з самых масавых – “100 ідэй для Беларусі” і “100 ідэй для СНД”. Ёсць конкурсы ў сістэме адукацыі - навуковых прац студэнтаў, школьнікаў, ёсць Рэспубліканскі конкурс інавацыйных праектаў, які праводзіць ДКНТ. Толькі ў мінулым годзе да нас паступіла каля двух соцен заявак.

З 2014 года праводзяцца тэматычныя кірмашы, біржы інавацыйных распрацовак, інтэлектуальнай уласнасці. Гэта таксама добры спосаб звесці заказчыкаў і аўтараў ідэй. Толькі на біржы інтэлектуальнай уласнасці размешчана каля тысячы перспектыўных вынаходак і камерцыйных прапаноў. Мы не абыходзім увагай і стартапы. У рамках Міжнароднага спецыялізаванага форуму па тэлекамунікацыях, інфармацыйных і банкаўскіх тэхналогіях TIBO другі год запар ДКНТ праводзіць конкурс стартап-праектаў.

- Ці эфектыўна сённяшняя сістэма абароны інтэлектуальнай уласнасці беларускіх вынаходнікаў?

- Думаю што так. Хоць здараецца ўдзельнічаць і ў судовых разглядах. У нас існуе Апеляцыйны савет пры патэнтным органе, які займаецца дасудовым ўрэгуляваннем спрэчак. Дык вось штогод савет разглядае да 50 спраў. Калі правы на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці парушаны, уладальнік патэнта можа звярнуцца ў судовую калегію па справах інтэлектуальнай уласнасці Вярхоўнага Суда нашай краіны.


 

Беларускі стыль

- Можаце ўспомніць самыя яркія інавацыйныя праекты мінулага года?

- Іх было досыць шмат. У асноўным у такіх галінах, як задавальненне жыццёвых патрэбаў чалавека, хімія, фізіка, IT-тэхналогіі, машынабудаванне. Але вылучыць нешта адно, напэўна, было б няправільна - усе аўтары, калектывы ўклалі ў свае працы шмат намаганняў. Акрамя таго, часцяком поспех праекта вызначаем не мы, а рынак, спажывец. Так што час пакажа. 

У мінулым годзе мы атрымалі цэлы шэраг распрацовак, заснаваных на тэхналогіях V тэхналагічнага ўкладу. Напрыклад, таварыства “Белама плюс” у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці распрацавала і наладзіла вытворчасць цалкам аўтаматызаванай інтэлектуальнай сістэмы кіравання працэсам апырсквання сельскагаспадарчых культур. Цэнтральны батанічны сад НАН Беларусі стварыў біятэхналагічны комплекс па мікракланальнаму размнажэнню гаспадарча-карысных раслін. Тэхнапарк БНТУ “Палітэхнік” распрацаваў і асвоіў ў вытворчасці гаму агульнапрамысловых і харчовых 3D-друкарак.

- Наколькі беларускія навацыі запатрабаваны на міжнародным рынку? 

- На сённяшні дзень можна з упэўненасцю сказаць, што Беларусь заняла сваю нішу на сусветнай арэне. Многія нашы распрацоўкі вядомы і пазнавальны. У іх ліку беларускі трактар, БелАЗ, інтэрнэт-сэрвіс Viber і іншыя.

Адным з перспектыўных напрамкаў, перакананы, стане распрацоўка і вытворчасць беспілотнікаў. Дарэчы, у гэтым годзе ў рэестр рэзідэнтаў Кітайска-Беларускага індустрыяльнага парку зарэгістравана і ўнесена сумеснае прадпрыемства па распрацоўцы і вытворчасці беспілотных авіяцыйных комплексаў рознага прызначэння.

Беларускія навукоўцы таксама распрацоўваюць і пастаўляюць абсталяванне для расійскага калайдэра NICA. Да ліку самых буйных паставак у рамках завершаных кантрактаў з Аб'яднаным інстытутам ядзерных даследаванняў ставіцца цэлы шэраг інавацый, у ліку якіх распрацоўка і апрабацыя тэхналогіі высакахуткаснага лазернага свідравання, аўтарам якой выступіў Інстытут фізікі НАН.

Словам, беларускім вынаходнікам ёсць чым ганарыцца. Карыстаючыся выпадкам, хачу пажадаць ім здароўя і новых творчых поспехаў!

 

Крыніца:  газета «РЭСПУБЛІКА»