наверх

«Інавацыі - драйвер эканамічнага росту Беларусі», інтэрв'ю А. Г. Шуміліна ў часопісе «Генеральны Дырэктар»

«Інавацыі - драйвер эканамічнага росту Беларусі», інтэрв'ю А. Г. Шуміліна ў часопісе «Генеральны Дырэктар»

Iнтэрв'ю         Просмотров: 100 Вернуться назад

«Інавацыі - драйвер эканамічнага росту Беларусі», інтэрв'ю А. Г. Шуміліна ў часопісе «Генеральны Дырэктар»

БЕЛАРУСЬ УЖО ДАЎНО АБВЯСЦІЛА, ШТО СТАЛА НА ІНАВАЦЫЙНЫ ШЛЯХ РАЗВІЦЦЯ. ШТО ДЛЯ ГЭТАГА ЗРОБЛЕНА ЗА АПОШНІЯ ГАДЫ? ШТО ЯШЧЭ ТРЭБА ЗРАБІЦЬ? ПРА ГЭТА «ГЕНЕРАЛЬНЫ ДЫРЭКТАР» ПАРАЗМАЎЛЯЎ СА СТАРШЫНЁЙ ДЗЯРЖАЎНАГА КАМІТЭТА ПА НАВУЦЫ І ТЭХНАЛОГІЯХ АЛЯКСАНДРАМ ГЕННАДЬЕВИЧЕМ ШУМІЛІНЫМ.

З 2007 года ў краіне прымаюць­ся і зацвярджаюцца Дзяржаўныя праграмы інавацыйнага развіцці­ця (ГПИР). Аднак варта адзначыць, што ў ГПИР 2007-2010 і ГПИР 2011-2015 значная частка ўключаных у іх праектаў паралельна реализовыва­ліся ў рамках іншых дзяржаўных праграм, галіновых инновацион­ных праграм з прычыны адсутнасці цэле­вых крыніц фінансавання. ГПИР 2007-2010 і ГПИР 2011-2015 не праца­ці як сістэмныя механізмы, объеди­чамаданы, агульнымі мэтамі, задачамі, це­левымі паказчыкамі і крыніцамі фінансавання, што выявілася ў па­дении шэрагу ключавых паказчыкаў ян­новационного развіцця з наименьши­мі значэннямі ў 2014-2015 гадах. Росту паказчыкаў інавацыйнага развіцця ў 2016-2019 гады спрыялі коштаў­трализация сродкаў інавацыйных фондаў у рэспубліканскі цэнтралізаваны інавацыйны фонд (РЦИФ) і павышэнне эфектыўнасці направле­няў выкарыстання РЦИФ і мясцовых ян­новационных фондаў.

Якая склалася негатыўная тэндэнцыя ў інавацыйнай сферы была преодо­лена у т. ч. за кошт фарміравання ГПИР 2016-2020 з улікам новых падыходаў:

  • фарміраванне цэнтралізаванага інавацыйнага фонду і карэкціроўка напрамкаў выкарыстання сродкаў інавацыйных фондаў у цэлым дазволілі стварыць мэтавай крыніца фінансавання праектаў ГПИР 2016-2020 і сканцэнтраваць фінансавыя рэсурсы для рэалізацыі значных для краіны інавацыйных праектаў;
  • уключэнне ў ГПИР 2016-2020 інавацыйных праектаў, якія адпавядаюць патрабаванням, устаноўленым Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 7 жніўня 2012 г. № 357 «Аб парадку фарміравання і выкарыстання сродкаў інавацыйных фондаў»;
  • у прыярытэтным парадку дзяржаўная падтрымка аказваецца для рэалізацыі інавацыйных праектаў, якія базуюцца на тэхналогіях V і VI тэхналагічных укладаў і якія прадугледжваюць ўкараненне айчынных тэхналогій.

Важным новаўвядзеннем стала тое, што ГПИР 2016-2020 стала адкрытай і штогод папаўняецца новымі праектамі па стварэнні новых вытворчасцяў, якія маюць вызначальнае значэнне для инновацион­нага развіцця Беларусі, і мерапрыемствамі па развіцці­тию інавацыйнай інфраструктуры.

- Што ўключана ў рэалізуецца цяпер пра­граму, што будзе ў новай?

- У Дзяржаўную праграму інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2016-2020 гады ўклю­чено 126 праектаў па стварэнні новых вытворчасцяў, якія маюць вызначальнае значэнне для інавацыйна­га развіцця Беларусі, з іх 46 праектаў грунтуюцца на тэхналогіях V-VI тэхналагічных укладаў і 61 пра­ект заснаваны на айчынных распрацоўках.

У рамках дзяржпраграмы інавацыйнага раз­развіцця за чатыры гады створана і мадэрнізавана амаль 10 тыс. высокапрадукцыйных працоўных месцаў і больш за 60 інавацыйных вытворчасцей. Сярод іх, рэалізаваных з удзелам нашых навукоўцаў, мож­але адзначыць наступныя.

На Барысаўскім заводзе медпрэпаратаў органи­зовано вытворчасць стэрыльнай рассыпки 8 импор­тозамещающих антыбіётыкаў (либрасеф, цефтриак- сон, цефазолин, цефепим, цефоперазон, цефотаксим, цефтазидим, цефуроксим). Аб'ём импортозамещаю­капусты прадукцыі дасягнуў амаль 100 млн. руб., отгруже­але прадукцыі на экспарт на 75 млн. руб. у больш чым 17 краін свету (Арменія, Казахстан, Расія, Малдова, Латвія, Ірак, Літва і інш.).

Для больш эфектыўнага лячэння хворых вірус­ным гепатытам навукоўцамі-медыкамі распрацаваны ме­тод дыягностыкі гепатыту «З» і метад дыягностыкі адрыньвання трансплантанта печані, прымяненне да­пераналадцы некаторых дазваляе на ранніх стадыях прызначыць неаб­ходимое лячэнне.

У «АДАНІ» арганізаваны кластар па выпуску сі­сістэмамі забеспячэння бяспекі, абсталявання не­разбуральнага кантролю, медыцынскай тэхнікі, што, напрыклад, дазволіла за 9 месяцаў распрацаваць і пачаць пастаўку ў медустановы рэспублікі ад­ечественных апаратаў кампутарнай тамаграфіі. Аб'ём вытворчасці інавацыйнай прадукцыі дадзенага прадпрыемства перавысіў 270 млн. руб., больш за 2/3 яе пастаўляецца на рынкі ЗША, Паўднёвай Карэі, Японіі і Еўрапейскага саюза.

Беларуская мікраэлектроніка аднаўляе свае пазіцыі на сусветным рынку. На Планаре разра­бота і засвоеная ў вытворчасці ўстаноўка коррек­цыі мікраструктур фазосдвигающих фотошабло­новы. Дзве ўстаноўкі агульнай коштам 3,3 млн. дал. ужо пастаўленыя на экспарт у Тайвань.

На БМЗ створана адно з самых высокотехнологич­ных на постсавецкай прасторы драбнасортна­драцяное вытворчасць з выпускам высокока­чественного корда для шын. Аб'ём вытворчасці інавацыйнай прадукцыі перавысіў 1,7 млрд. руб., адгружана прадукцыі на экспарт на 1,3 млрд руб. у больш чым 38 краін (Еўропа - 59%, Блізкі Ус­ток - 20%, Афрыка - 13% і інш.).

У мэтах развіцця электратранспарту на Белкамунмашы створана вытворчасць электрабусаў. У рамках імпартазамяшчэння выраблена 45 еди­ніцма коштам 35 млн руб.

Актыўная селекцыйная праца вучоных-аграрыяў Акадэміі навук і Мінсельгасхарча дазволіла са­здать больш за 90 гатункаў высокаўраджайных збожжавых, зернебабовых, кармавых і тэхнічных культур, што павялічыла долю айчынных гатункаў на палях Бе­ларусі да 70%. Сярод іх: пшаніца яравая Ладдзя, жыта азімае Росана, рапс азімы Севярын; ячмень Куфаль, грэчка Альфа. Гэтыя і іншыя гатункі пасеяны на плошчы больш за 185 тыс. га з аб'ёмам рэалізацыі амаль на 100 млн руб.

Для стварэння высакаякасных сыроў і снд­шча імпарту аналагічнай прадукцыі навукоўцамі ўкаранёна тэхналогія баромембранной падрыхтоўкі сумесяў для сыраробства ў Слуцкім сыраробным ком­бинате, у «Малочным свеце» і «Белавежскіх сырах». Па гэтай тэхналогіі выраблена 190 тон сыроў прэміяльнага якасці на суму больш за 2,4 млн. руб.

Для забеспячэння ядзернай і радыяцыйнай без­небяспекі навукоўцамі БДУ распрацавана і ўкаранёна ян­теллектуальная інфармацыйная сістэма для ав­томатизации працы супрацоўнікаў Дзяржатамнагляду, у т. ч. на пляцоўцы будаўніцтва Беларускай АЭС.

Для абароны пажарнага-выратавальніка ў МНС разра­батан і асвоены ў вытворчасці айчынны за­щитный шматфункцыянальны шлем, не саступаю­бяжыць па сваіх характарыстыках лепшым замежным аналагам.

І гэта толькі невялікая частка распрацовак, зроблены­ных дзякуючы нашым навукоўцам.

Варта адзначыць, што аб'ём адгружанай ян­новационной прадукцыі з пачатку пяцігодкі уве­личился у 2 разы і па выніках 2019 года превы­сіл 15,3 млрд. руб. (у 2015 г. - 7,6 млрд. руб.). Аб'ём экспарту навукаёмістай і высокатэхналагічнай пра­дукции дасягнуў у 2019 годзе 15 млрд дал. і павялічыў­ся ў 1,5 разы да 2015 годзе (10,2 млрд дал.). Пры гэтым значны ўклад ўнесла наша IT-сфера з экспор­тым каля 2 млрд дал.

У цяперашні час ідзе праца па формирова­ных праекта Дзяржаўнай праграмы інавацыйнае­ционного развіцця Рэспублікі Беларусь на 2021­2025 гады і ўзгадненні праекта нарматыўнага прававога акта, які зацвярджае праграму, з заин­тересованными.

З улікам практыкі рэалізацыі мінулым пра­грамы праектам канцэпцыі пры фарміраванні праекта ГПИР 2021-2025 прадугледжваецца шэраг ад­личий. У прыватнасці: зрушэнне акцэнту на косвен­ныя механізмы дзяржаўнага стымулявання (падатковыя, мытныя і іншыя прэферэнцыі) рэа­лизации праектаў і мерапрыемстваў ГПИР; уключэнне ў ГПИР інавацыйных праектаў, адпаведных адзіным прыярытэтных напрамках навуковай, на­учно-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці; стварэнне поўнага інавацыйнага цыкла «ад ідэі праз НДВКП да вытворчасці» за кошт рэалізацыі і фінансавання ў рамках ГПИР этапаў асваення заданняў, якія прадугледжваюць стварэнне новай тых­нікі, тэхналогій і вытворчасцяў; фарміраванне і рэалізацыя комплексных праектаў; дифференци­ация аб'ёму дзяржпадтрымкі з сродкаў инновацион­ных фондаў у залежнасці ад ўзроўню укараняемых тэхналогій і сацыяльнай накіраванасці ніхто не­тая; прадастаўленне спажыўцу права закупкі з адной крыніцы створанай на айчынных тых­нологиях ў рамках ГПИР прадукцыі ў працягу 3 гадоў з пачатку яе выпуску.

- Для любога бізнэсу, у т. ч. інавацыйна­га, важныя фінансы. Ці дастаткова сродкаў укладваецца ў інавацыйныя вытворчасці­ства? Якія крыніцы фінансавання?

Штогод значны аб'ём дзяржаўнай­ных сродкаў накіроўваецца на фінансаванне пра­ектов Дзяржаўнай праграмы інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь. Асноўнымі дзяржавы­ственными крыніцамі для ажыццяўлення фінал­фінансавання дадзенага напрамкі з'яўляюцца асяроддзяў­ства рэспубліканскага бюджэту, прадугледжаных на навуковую, навукова-тэхнічную і інавацыйную дзейнасць, рэспубліканскі цэнтралізаванай­ный інавацыйнай фонд і мясцовыя инновацион­ныя фонды. У 2019 годзе з вышэйназваных источ­нікаў на фінансаванне інавацыйных праект­тав Дзяржаўнай праграмы накіравана амаль 130,0 млн. руб. (у 2018 г. - 176,9 млн. руб.).

Адначасова з гэтым, у сувязі з агульнасусветнай эка­эканамічнай рэцэсіяй, затронувшей у т. ч. і Беларусь, у 2020 годзе мае месца значнае скарачэнне даходнай часткі інавацыйных фондаў, якая на­прамую залежыць ад выплачваецца ў рэспубліканскі і мясцовыя бюджэты падатку на прыбытак, што негатыў­ным чынам адбіваецца і на фінансаванні гарачы прадаваць эксклюзіўныя­вационных праектаў Дзяржаўнай праграмы.

Варта адзначыць, што прадпрыемствы ўваходзяць у Га­сударственную праграму інавацыйнага развіцці­ця ў асноўным для атрымання сродкаў інавацыі­онных фондаў. Іншыя значныя стымулы отсутству­ют. Разам з тым вылучэнне беззваротных сродкаў часцяком «расхалоджвае» прадпрыемства, што вядзе да зрыву устаноўленых тэрмінаў рэалізацыі этапаў па праектах ГПИР.

Аб'ём сродкаў інавацыйных фондаў, скіраванымі­ляемых на рэалізацыю інавацыйных праектаў, не­дастатковы, не дазваляюць не тое што задаволіць па -­требности ўсіх арганізацый, але нават, калі браць га­довой аб'ём сродкаў, стварыць адно сярэдняе высока­тэхналагічнае прадпрыемства.

У сувязі з змяненнем эканамічнай сітуацыі ў 2020 годзе прагназуецца зніжэнне паступленняў падатку на прыбытак у рэспубліканскі і мясцовыя бюджэты і адпаведна - зніжэнне аб'ёмаў рэ­спубликанского цэнтралізаванага інавацыйна­га фонду, а таксама мясцовых інавацыйных фондаў. Таму прыцягненне пазабюджэтных сродкаў для фінансавання інавацыйных праектаў сёння з'яўляецца актуальнай задачай.

У рамках ГПИР 2021-2025 трэба пры абмежаваны­ных бюджэтных рэсурсах дамагчыся максімальнага нацыянальнага даходу, што вызначаецца па сістэме нацыянальных рахункаў.

Праведзена ацэнка ўплыву долі прыцягваюцца на бязвыплатнай аснове сродкаў інавацыйных фондаў на прывабнасць праекта для субъек­тая гаспадарання. Разлікі паказалі, што пры росце долі беззваротнага бюджэтнага фінансавання з 0 да 20% ўнутраная норма рэнтабельнасці повы­шается амаль на 8%, што супастаўна са стаўкай рэ­фінансавання Нацбанка. Такім чынам, доля га­сударственного фінансавання ў памеры 20% па­зволяет праект з рэнтабельнасцю ў 5% пры тэрміне акупнасці ў 7 гадоў зрабіць прывабным для банкаў, т. к. у гэтым выпадку яго рэнтабельнасць будзе вышэй сярэдняй стаўкі банкаў рэспублікі.

З эканамічнага пункту гледжання дзяржаўныя рэсурсы як «фінансавы рычаг» дазваляюць привле­каць большы аб'ём крэдытных рэсурсаў.

Вызначана, што аб'ём прыцягваюцца на без­зваротнай аснове сродкаў інавацыйных фондаў у цэлым не можа перавышаць 50% для праектаў, ба­зирующихся на тэхналогіях VI і больш высокіх тых­нологических укладаў, не больш за 40% - для проек­тав V тэхналагічнага ўкладу і не больш за 20% - для праектаў IV і больш нізкіх тэхналагічных укла­дов. Для стымулявання стварэння інавацыйных вытворчасцей, заснаваных на айчынных тэхна­логиях, пры планаванні аб'ёмаў финансирова­ня са сродкаў інавацыйных фондаў на безвоз­вратной аснове па праектах IV і V тэхналагічных укладаў дапускаецца прымяненне павышаючага да­эффициента да 1,2.

Па папярэдняй ацэнцы такія падыходы па­зволят павялічыць аб'ём фінансавых рэсурсаў, пры­влекаемых на рэалізацыю праектаў ГПИР, у 3,5 разы ў адносінах да сродкаў інавацыйных фондаў.

- Многія развітыя краіны пайшлі па шляху венчурнага фінансавання, стварэння венчур­ных фондаў. Што зроблена ў нашай краіне? Як і кім падтрымліваюцца стартапы?

- Сапраўды, у Беларусі цяпер наблюда­ецца павышаны цікавасць да прамых інвестыцый і венчурнага фінансавання. Разам з тым мы па­ка ў пачатку шляху, калі прымаць пад увагу, што індустрыя венчурнага фінансавання ў ЗША ўжо практычна функцыянавала ў сярэдзіне прайшло­га стагоддзя, у Еўропе - у канцы мінулага стагоддзя, а першыя венчурныя фонды ў Расеі зарабілі 20 гадоў таму.

У рамках супрацоўніцтва Беларускай інавацыйнае­ционного фонду і Расійскай венчурнай кампаніі ў 2017 годзе створана Інвестыцыйнае таварыства «Расейска-беларускі фонд венчурных инвести­ций» (РБФВИ), арыентаванае на фінансаванне беларускіх і расійскіх інавацыйных стары­тап-праектаў. На сённяшні момант профинанси­ровано тры праекты, і напружаная праца працяг­жается. Адзначу, што гэтым здзелках папярэднічала праца па іх адборы з каля 400 стартапов.

Акрамя РБФВИ сваю дзейнасць ажыццяўлялася­ют яшчэ каля 4 венчурных арганізацый беларус­скага паходжання, а таксама некалькі замежнікаў­ных арганізацый. Прыкметная актыўнасць 5 беларускіх і замежных акселератараў, якія падтрымліваюць стартапы на ранніх стадыях. Існуе супольнасць беларускіх бізнес-анёлаў. Паўтаруся: хоць рынак венчурнага фінансавання і знаходзіцца на ранняй стадыі, але ў стане актыўнага росту.

Для падтрымкі стартап-праектаў Дзяржаўнай­ны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Бела­русь пры актыўным ўдзеле іншых дзяржаўных органаў, арганізацый дзяржаўнай і прыватнай формаў уласнасці арганізуе правядзенне Рэспублікі­ликанского конкурсу інавацыйных праектаў.

Рэспубліканскі конкурс інавацыйных пра­ектов праводзіцца штогод, пачынаючы з 2010 года. З 2015 года ў рамках конкурсу рэалізавана магчымасьць­насць далейшай камерцыялізацыі лепшых ян­новационных праектаў з дапамогай атрымання шэры­тификата на суму больш за 7,0 тыс. дал. ЗША, што па­зволяет укараніць у эканоміку Рэспублікі Беларусь найбольш перспектыўныя інавацыйныя разработ­кі. За перыяд 2015-2019 гадоў усяго асвоена 23 шэры­тификата на камерцыялізацыю праектаў.

Венчурнае фінансаванне звязваюць з ускоре­нем інавацыйнага развіцця і стымуляваннем стартап-кампаній.

У 2019 годзе ў Беларусі працавала больш за двух дэ­сятков бізнес-інкубатараў, якія падавалі маладым прадпрымальнікам як платныя, так і бес­платныя паслугі. У ліку арганізацый, якія аказваюць паслугі бізнес-інкубатараў, ёсць і ПВТ, прапаноўваючы­ваючая сваім рэзідэнтам падатковыя льготы ў выглядзе вызвалення ад усіх карпаратыўных падаткаў, у т. ч. ад падатку на дабаўленую кошт і падатку на прыбытак і іншыя падатковыя льготы і прэферэнцыі.

- Як складваецца міжнароднае са­трудничество? Хто і як дапамагае Беларусі развівацца інавацыйна?

- Беларусь прытрымліваецца шматвектарнай па­литики ў сферы міжнароднага навукова-тэхнічнай­скага супрацоўніцтва, тым не менш шэраг краінавых прыярытэтаў праглядаюцца досыць выразна: на двухбаковым узроўні да іх ставяцца Расія (СД) і Кітай, на шматбаковым - Еўразійскі эка­мический саюз (ЕАЭС) і СНД. Узрастае роля Еўра­рапейскай саюза.

З 1 студзеня 2020 г. Беларусь прыняла старшыня­савалася ў органах Еўразійскага эканамічнага са­юза. Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнка, старшыня Вышэйшага Еўразійскага эканамічна­га савета, у звароце да кіраўнікоў дзяржаў - членаў ЕАЭС адзначыў найважнейшыя задачы, з рашэннем кота­а Беларусь звязвае далейшае развіццё ЕАЭС: распрацоўка доўгатэрміновай стратэгічнай праграм­мы інавацыйнага развіцця, рэалізацыя буйных інфраструктурных і прамысловых праектаў, з­будынак еўразійскіх транснацыянальных кампаній.

У сапраўдны момант для адносна неболь­шой эканомікі Беларусі, арыентаванай на мас­совое прамысловая вытворчасць і маштабны рынак збыту, асабліва актуальна прыцягненне тых­логія V-VI тэхналагічных укладаў. У гэтай сувязі аднаўленне парушаных эканамічных сувязяў і выкарыстанне навукова-тэхнічнай і інавацыі­онной базы ЕАЭС дадуць магчымасць ажыццявіць неаб­мую мадэрнізацыю беларускай эканомікі і пры­цягнуць інвестыцыі.

У ЕАЭС распрацоўваецца стратэгічны з пункту гледжання навукова-тэхнічнага і інавацыйнага са­трудничества нарматыўны дакумент - «Стратегиче­скія напрамкі развіцця еўразійскай экономиче­най інтэграцыі да 2025 года» з мэтай вызначэння механізмаў рэалізацыі Дэкларацыі аб далейшым развіцці інтэграцыйных працэсаў у ЕАЭС, тлу­яднання намаганняў для стымулявання правядзення сумесных навукова-даследчых работ.

Хачу падкрэсліць, што ў рамках ЕАЭС сфарміравалася­ваны сістэмныя інструменты паглыблення супрацоў­чалавецтва ў галіне навуковых даследаванняў і разрабо­ток, закліканыя забяспечыць пераход ЕАЭС да новага тэхналагічнага ўкладу і сэрвісна-ориентиро­ваннай мадэлі прамысловай вытворчасці: еў­разийские тэхналагічныя платформы (ЕТП).

Беларускія заснавальнікі заяўлены ва ўсіх 16 сфармаваных ЕТП, у ліку якіх: 10 ян­ститутов і навукова-вытворчых цэнтраў НАН Беларусі, 3 установы адукацыі, 2 навукова-­даследчых інстытута ведамаснага пад­чынення і інш.

Фарміраванне адзінай навукова-технологиче­скага прасторы Саюзнай дзяржавы Бела­русі і Расіі (ЕНТП) ажыццяўляецца на аснове аб'яднання навукова-тэхнічных патэнцыялаў дзяржаў-удзельніц. Створана і працуе адпавед­ствующая камісія па яго фарміраванні. Падчас­дено пяць пасяджэнняў (апошняе - у Менску ў дэка­бре 2019 г.).

Адным з найважнейшых інструментаў функциони­палітычнага ЕНТП з'яўляецца рэалізацыя саюзных пра­грам. Іх рэалізавана ўжо больш за 50. У цяперашні час выконваюцца 7. Гэта распрацоўка новага спакою­ніцтва электронных кампанентаў для сістэм упраў­лення і бяспекі аўтатранспартных сродкаў спецыяльнага і двайнога прызначэння; комплексных тэхналогій стварэння матэрыялаў, устройстваў і клю­чевых элементаў касмічных сродкаў; новых спі­нальных сістэм для хірургічнага лячэння дэ -­тей з цяжкімі прыроджанымі дэфармацыямі і па­вреждениями пазваночніка.

Актыўна развіваецца супрацоўніцтва па лініі СНД Яго можна падзяліць на дзве часткі - многосто­роннее і двухбаковае.

Да першага ставіцца удзел Беларусі ў рабо­тыя Міждзяржаўнага савета па супрацоўніцтве ў навукова-тэхнічнай і інавацыйнай сферах (МС НТІ). З 2015 года наша краіна старшынства­ет у арганізацыі, гуляе актыўную ролю ў фарміравання­вании кірункаў і формаў супрацоўніцтва. Узрастае роля супрацоўніцтва з Еўрасаюзам, які, з аднаго боку, з'яўляецца для Беларусі адным з асноўных донараў, з другога - зручным навуковым партнёрам, якія фінансуюць маштабныя праграмы міжнароднага супрацоўніцтва ў сфе­рэ навукі і інавацый, адкрытыя для ўдзелу вучоных з нашай краіны. Намаганні ДКНТ накіраваны на:

  • актывізацыю ўдзелу арганізацый і вучоных рэспублікі ў навуковых праграмах ЕС;
  • прасоўванне інавацый у склад прыярытэтаў двухбаковага супрацоўніцтва Беларусь-ЕС.

Трэба сказаць, што Беларусь не мае двухбакова­га супрацоўніцтва з Еўрасаюзам у сферы навукі і ян­навацый з прычыны адсутнасці дагаворнай базы. Як вам вядома, прычына - не ў нас. Але ў апошнія гады ідзе дастаткова актыўны дыялог паміж ЕС і Бела­руссю аб стварэнні дагаворнай базы супрацоўніцтва. У рамках Каардынацыйнай групы Беларусь-ЕС, у рабоце якой прымаюць удзел і ДКНТ, і НАН Беларусі, пытанне навукова-інавацыйнага сотруд­ничества уключаны ў пералік прыярытэтных. Дадзеная тэма ўваходзіць таксама ў павестку дня ў межах Усходняга партнёрства. Мы ўдзельнічаем у працы Платформы IV Усходняга партнёрства «Мабільнасць і кантакты паміж людзьмі», каардынуе ўзаемадзеянне паміж ЕС і краінамі Усходняга партнёрства (УП) у праграме «Гарызонт 2020» і за межамі гэтай праграмы, і ў Рабочай групе Усходняга партнёр­ства па навуцы і інавацыях.

З пачатку бягучай праграмы ЕС па навуцы і гарачы прадаваць эксклюзіўныя­вациям «Гарызонт 2020» беларускія навукоўцы прынятай­ці ўдзел у больш чым 50 праектах з агульным объе­мам фінансавання для беларускага боку па­парадку 7 млн еўра. Доказам высокага ўзроўню і канкурэнтаздольнасці айчыннай навукі ў асобных галінах з'яўляецца ўдзел беларускіх арганізацый у двух з трох так званых флагман­пейскіх ініцыятыў ЕС па распрацоўцы тэхналогій буду­нем - «Графен». Пры гэтым агульны аб'ём финанси­палітычнага Еўракамісіяй праектаў з удзелам прад­прадстаўнікоў Беларусі і, адпаведна, кошт інтэлектуальнай уласнасці, да якой маюць доступ беларускія партнёры, склаў 393 млн еў­ро, што больш чым у 55 разоў перавышае кошт іх уласнага інтэлектуальнага ўкладу. Праграм­ма яшчэ не завершана, і мы спадзяемся, што з'явіцца шэраг новых праектаў з удзелам беларускіх каманд.

Беларусь уваходзіць у пяцёрку найбольш актыўных міжнародных партнёраў праграмы Марыі Складоўскай-Кюры, якая ў складзе праграмы «Горы­парасон 2020» фінансуе развіццё кар'еры і паміж­народную мабільнасць даследчыкаў, у т. ч. маладзёж­дых (2019).

З 2017 года падвоілася актыўнасць беларускіх навукоўцаў у COST, найстарэйшай праграме международ­нага супрацоўніцтва ЕС: 32 праекта на май 2020 г. Гэтак жа як і праект тэхнічнай дапамогі ЕС «MOST», гэтая праграма дапамагае ва ўсталяванні партнёрскіх адносін, пашырэнні прафесійных сетак, садзейнічае росту пазнавальнасці айчынных іс­сьледчых у ЕС.

У інтарэсах дзеючых і патэнцыйных бе­лорусских удзельнікаў навуковых праграм ЕС пад эгідай ДКНТ працуюць Нацыянальны інфармацыі­онный офіса праграм ЕС па навуцы і інавацыях і сетка кантактных кропак праграмы «Гарызонт 2020». Акрамя рэгулярных кансультацый для зацікавіць­ванных офіс праводзіць інфармацыйныя семінары і трэнінгі па падрыхтоўцы заявак.

Варта адзначыць, што ДКНТ мае багаты вопыт супрацоўніцтва са структурнымі падраздзяленнямі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый у галіне развіцці­ця інавацыйнай сферы. Так, з ЕЭК ААН реализо­ваны праекты па падрыхтоўцы аглядаў инновацион­нага развіцця Рэспублікі Беларусь (2011, 2017).

У мэтах аказання садзейнічання Беларусі ў савярэны­шенствовании дзяржаўнай інавацыйнай палітыкі і павышэнні эфектыўнасці інавацыі­онной дзейнасці ў 2019-2020 гадах ЕЭК ААН прэ­даставіў нашай краіне тэхнічную дапамогу па наступных напрамках: «Ацэнка эфектыўнасці дзяржаўнай інавацыйнай палітыкі» і «Рас -­ширение партфеля фінансавых інструментаў дзяр­дароўным інавацыйнай палітыкі за кошт ян­струментов, якія дапускаюць і ўлічваюць рызыкі як неад'емную характарыстыку інавацыйнай дзейнасці».

У цяперашні час праходзіць заключны этап ўзгаднення праекта Краінавай праграмы ПРААН для Рэспублікі Беларусь (2021-2025 гг.). Ас­новная мэта праграмы - садзейнічанне эфектыўнаму развіццю Беларусі як краіны з моцнай эканоміцы­кай, развітым чалавечым капіталам і высокім якасцю жыцця на аснове шырокага ўкаранення лічбавых і зялёных тэхналогій, развіцця прыватнай ініцыятывы, садзейнічання рэгіянальнаму і мясцова­му развіццю, у т. ч. раёнаў, пацярпелых ад чорна­чарнобыльскай катастрофы. Меркаваны бюджэт пра­грамы - 52,6 млн дал. ЗША.

Акрамя сумеснага фінансавання праектаў міжна­роднай тэхнічнай дапамогі прадугледжваецца апрабацыя магчымасці прыцягнення ПРААН для аказання нацыянальным партнёрам паслуг па развіцці­тию. ПРААН можа аказваць паслугі ў такіх сферах, як развіцце прадпрымальніцтва, садзейнічанне ян­новационной і інвестыцыйнай дзейнасці, рэа­лизация мер па змякчэнні наступстваў і адаптацыі да змены клімату, садзейнічанне развіццю рэгіёнах­наў, а таксама ўмацаванне патэнцыялу нацыянальных партнёраў і інш. Праграма ў цэлым пабудавана на выкарыстанні інавацыйных падыходаў у ра­нді пастаўленых у ёй задач. Актыўны ўдзел ДКНТ у яе рэалізацыі відавочна.

ДКНТ досыць актыўна наладжвае ўзаемадзеянне­дзеянне з Пастаянным прадстаўніцтвам ПРААН у Беларусі. Не так даўно прайшла видеовстреча з яго ру­ководителем - Пастаянным прадстаўніком ПРААН у Рэспубліцы Беларусь, на якой абмяркоўваліся магчымыя напрамкі сумеснай дзейнасці. Дарэчы, былі закрануты пытанні падрыхтоўкі пра­екта стратэгіі Беларусі ў сферы інтэлектуальнай уласнасці на 2021-2030 гады, стварэння Цэнтра навукова-тэхналагічнага прагназавання ў Респу­бліку Беларусь, стварэння на тэрыторыі Беларусі сумесных з Беларускім інавацыйным фондам венчурных фондаў для рэалізацыі инновацион­ных праектаў, якія адпавядаюць прыярытэтным на­правлениям і Мэтам ўстойлівага развіцця, удзелу ў дзейнасці Акселерационной лабараторыі на базе офіса ПРААН, якая будзе займацца паскоранай­рением і пошукам рашэнняў у галіне инновацион­нага развіцця.

У рамках пашырэння геаграфіі міжнародна­га навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва і выхаду на новыя рынкі з 2015 года ўпершыню пачата рэалізацыі­цыя сумесных навуковых праектаў з такімі краіна­мі, як Ізраіль, Славакія, Куба, Манголія, Пакістан і Ўзбэкістан.

- Як складваецца супрацоўніцтва з Сколкава?

- Узаемадзеянне паміж ДКНТ і Фондам «Скол­ково» пачалося ўжо даўно і ажыццяўляецца па це­ца шэрагу напрамкаў. Для іх структурызацыі і надання дадатковага імпульсу сумеснай працы ў мінулым годзе паміж намі было падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве, якое адкрыла але­выя магчымасці сумеснай працы.

Паміж нашымі структурамі ажыццяўляецца па­стоянный абмен інфармацыяй аб наяўных да­стижениях ў пытаннях, якія ўяўляюць цікавасць для абодвух бакоў. Праз ДКНТ прадастаўляецца да­ступ беларускім інавацыйным кампаніям да сяр­висам экспертызы, інфармацыйнай падтрымцы ў Фондзе і Тэхнапарку «Сколкава».

Бакі перыядычна размяшчаюць інфармацыі­онные матэрыялы аб сумеснай дзейнасці на пекла­министрируемых вэб-сайтах і старонках у социаль­ных сетках; інфармуюць адзін аднаго аб наяўных праграмах і іншых інструментах падтрымкі і фі­нансирования інавацыйнай і навукова-тэхнічнай­скай дзейнасці.

Рэалізуюцца сумесныя праграмы навучання супрацоўнікаў арганізацый дзвюх краін, занятых іс­следованиями і тэхналагічным предпринима­тельством, у т. ч. з выкарыстаннем інфраструктуры Фонду «Сколкава» і інструментаў Камітэта.

Супрацоўніцтва вядзецца ў кірунку совмест­нага прасоўвання на рынкі краін, пошуку партне­роў для размяшчэння заказаў, пошуку спажыўцоў у праектах камерцыялізацыі.

Па лініі Міждзяржаўнага савета па супрацоўніцтве ў навукова-тэхнічнай і гарачы прадаваць эксклюзіўныя­вационной сферах дзяржаў - удзельніц СНД Фонд, з'яўляючыся аператарам Межгосударствен­най праграмы інавацыйнага сотрудниче­ства дзяржаў - удзельніц СНД на перыяд да 2030 года, ажыццяўляе суправаджэнне, реали­зацию, маніторынг і кіраванне яе операцион­най дзейнасцю, на пастаяннай аснове вока­раптам, убачыў, садзейнічанне удзельнікам і выканаўцам міждзяржаўных інавацыйных праектаў у пошуку партнёраў з дзяржаў - удзельніц СНД, а таксама распрацовак і тэхналогій, паўстаўшы­ляющих узаемную цікавасць.

Рашэннем Эканамічнага савета СНД, состояв­шегося 13 сакавіка 2020 г., па прадстаўленні Аператара і Назіральнага савета Межгоспрограммы Мін­скім гарадскога тэхнапарку нададзены статус цэн­тра камерцыялізацыі, на чарзе - ГУ «Беліса». Гэта, безумоўна, садзейнічае кааперацыі навуковых і бізнес-арганізацый у дзейнасці на карысць эка­номики абедзвюх краін.

- Якія новыя тэхналогіі будуць ўкараняць­ся ў ахову здароўя ў сувязі з пандэміяй?

- Гэтае пытанне знаходзіцца ў кампетэнцыі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Бе­беларусь. Са свайго боку магу дадаць, што раз­рабатывается праект канцэпцыі навукова-тэхнічнай­скай праграмы Саюзнай дзяржавы - «Новыя біямедыцынскія клеткавыя прадукты і метады іх прымянення ў лячэнні сацыяльна значных і на­следчых захворванняў чалавека» («Ствалавыя клеткі 2»).

Праект канцэпцыі навукова-тэхнічнай пра­грамы Саюзнай дзяржавы - «Тэхналагічная платформа ідэнтыфікацыі новых малекулярных мішэняў сярод мембранных бялкоў і іх комплек­сов» («Саюз-Биомембраны») накіраваны на разра­ботку інавацыйных лекавых сродкаў але­вого пакалення, а таксама стварэнне эфектыўных сродкаў дыягностыкі.

Акрамя таго, распрацоўваецца праект канцэпцыі навукова-тэхнічнай праграмы Саюзнай дзяржавы­ства - «Стварэнне інавацыйнай апаратуры для дыягностыкі сацыяльна значных захворванняў чэ­ловека ў месцы знаходжання пацыента» («Лабтех»).

- Што сёння прапануе свету Беларусь? Якая інавацыйная прадукцыя экспортиру­ецца і куды?

- На сённяшні дзень Беларусь экспортиру­ет высокатэхналагічную і навукаёмістую прадукцыю ў 197 краін свету. Экспарт тавараў высокай тэхна­лагічнага ўзроўню ажыццяўляецца па 289 тавар­ным пазіцыях. Экспарт навукаёмістых паслуг осущест­вляется па 28 відах паслуг.

Нягледзячы на даволі шырокую геаграфію і разнастайную наменклатуру экспарту наукоем­кай і высокатэхналагічнай прадукцыі, наблюда­ецца пэўная спецыялізацыя экспарту па ас­новным відах тавараў і паслуг. Так, больш за 50% па­ставак тавараў высокага тэхналагічнага ўзроўню складае прадукцыя машынабудаўнічага ком­плекса краіны. Дадзеная прадукцыя арыентавана перш за ўсё на расейскі рынак. У прыватнасці, у 2019 годзе машынабудаўнічым комплексам па­ставлено на экспарт прадукцыі высокай техноло­гического ўзроўню на 5,8 млрд дал. ЗША, з кота­а 4,0 млрд дал. экспартавана ў Расійскую Федэрацыю.

Геаграфія экспарту навукаёмістых паслуг значнага­але адрозніваецца. Варта адзначыць, што экспарт адпа­ветствующих паслуг прадстаўлены перш за ўсё сектара інфармацыйна-камунікацыйных тэхна -­логий, які арыентаваны на рынкі заходніх краін. У прыватнасці, па выніках 2019 года сектара ІКТ экспартавана паслуг на суму 2,4 млрд дал. ЗША, у т. ч. у ЗША на суму 964,6 млн дал. ЗША, у краіны ЕС на суму 909,8 млн дал. ЗША.

- Нямеччына пайшла па шляху Industry 6.0, ра­боты, разумныя рэчы і т. п. Як з гэтым обсто­ят справы ў нашай краіне? На што ориентиро­ваться дырэктарскага корпусу?

- Канцэпцыя Індустрыі 5.0 і 6.0 ў цяперашні вре­мя выкарыстоўваюцца як тэарэтычныя канструкцыі для доўгатэрміновага прагназавання развіцця тых­логія. Пры гэтым, калі пераводзіць размову аб Ян­дустрии 5.0 і 6.0 ў практычную плоскасць, то гаворка ідзе аб далейшых якасных зменах у сфе­рэ інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій з акцэнтам на штучны інтэлект, биотехно­логіі, у тым ліку генна-інжынерныя і клеткавыя тых­нологии, а таксама тэхналогіі ў галіне роботострое­ня, прыборабудавання і адытыўная тэхналогіі. Усе пералічаныя тэхналагічныя напрамкі ўключаны ў пералік прыярытэтных напрамкаў развіцця навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнае­, што нешта знайшоў дзейнасці на 2021-2025 гады, сцвярджэння­денный Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 7 мая 2020 г. № 156. Менавіта на гэты пералік і варта арыентавацца дырэктарскага корпусу, паколькі ў маючым адбыцца пяцігадовы перыяд на гэтыя напрамкі будуць сканцэнтраваны асноўныя намаганні ў рамках дзяржаўнай палітыкі.

- Навука ідзе наперадзе тэхналогій. Не слиш­ком ці далёка яна пайшла ад практыкі? Як ско­ра распрацоўкі вучоных укараняюцца ў жыццё?

- Абавязковым патрабаваннем пры финансиро­вании навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзей­тельности з'яўляецца забеспячэнне эфектыўнасці выкарыстання капіталаўкладанняў. Калі бюджэтныя сродкі накіраваны на выкананне распрацоўкі, то павінен быць атрыманы вынік.

У Беларусі асноўным механізмам распрацоўкі і ўкаранення новаўвядзенняў у вытворчасць з'яўляюцца навукова-тэхнічныя праграмы. За бягучую пяці­годку толькі ў рамках навукова-тэхнічных праграм айчыннымі навукоўцамі створана амаль 3 тыс. нов­шеств, у т. л. каля 230 новых відаў машын, прибо­роў, абсталявання, амаль 50 новых матэрыялаў і ве­ства, каля 170 тэхналагічных працэсаў, амаль 70 гатункаў раслін, частку якіх ужо паспяхова пра­ішла Дзяржаўнае сортоиспытание. і ўключана ў Дзяржаўны рэестр гатункаў, таксама распрацаваны шэраг іншых новаўвядзенняў.

Ад пачатку выканання навукова-даследчык­пейскіх, доследна-канструктарскіх работ да внедре­ня новаўвядзенняў у вытворчасць, як правіла, прах­дит не больш трох гадоў. Дадзены тэрмін нарматыўна замацаваны. Разам з тым, напрыклад, НДДК(Т)Р па раз­работке і асваення ў вытворчасці электрабусаў, якія зараз сталі неад'емнай часткай горад­скага пасажырскага транспарту Мінска, занялі два гады. Большы перыяд займае ўкараненне інавацыйнае­ций у медыцыне, селекцыі, насенняводстве і іншых сферах, дзе патрабуецца правядзенне дастаткова доўж­ных выпрабаванняў.

- Для інавацыйнага бізнесу важныя ян­фраструктура, стварэнне тэхнапаркаў? Як у нас ідуць справы з развіццём экосреды?

- Стварэнне суб'ектаў інавацыйнай інфра­структуры, да якіх ставяцца тэхнапаркі, цэнтры трансферу тэхналогій, з'яўляецца адным з найбольш эфектыўных інструментаў па развіцці інавацыі­онного прадпрымальніцтва. У цяперашні час у Беларусі функцыянуюць 17 навукова-технологиче­пейскіх паркаў (тэхнапаркаў) і 8 цэнтраў трансферу тэхналогій, пры гэтым 7 з 17 тэхнапаркаў створаны пры універсітэтах, што спрыяе прытоку квали­фицированных спецыялістаў у прадпрымальнік­ства і актыўнаму ўкараненню інавацыйных разра­боток ў вытворчасць.

Агульная колькасць рэзідэнтаў тэхнапаркаў павялічылася з 146 да 184 арганізацый. Коль­ства работнікаў рэзідэнтаў тэхнапаркаў па іта­гам 2019 года склала 2886 чалавек, што на 25,2% вышэй за ўзровень мінулага года (у 2018 г. - 2305 чала­век). Па выніках 2019 года аб'ём выпуску прадукцыі (работ, паслуг) рэзідэнтамі тэхнапаркаў склаў 148,4 млн. руб. (у 2018 г. - 117,8 млн. руб.), у т. л. гарачы прадаваць эксклюзіўныя­вационной - 94,0 млн. руб. (у 2018 г. - 86,7 млн. руб.).

Настолькі ўражлівыя тэмпы развіцця гарачы прадаваць эксклюзіўныя­вационной інфраструктуры шмат у чым обусловле­ны значным аб'ёмам дзяржаўнай пад­держки, якая прадастаўляецца з дапамогай раз­нообразных механізмаў. Перш за ўсё штогод з інавацыйных фондаў вылучаюцца сродкі на развіццё матэрыяльна-тэхнічнай базы тэхна­паркаў. Так, у 2019 годзе на гэтыя мэты было выдзелена 44,9 млн. руб. Акрамя таго, технопаркам і іх рэзі­дентам прадастаўляюцца значныя падатковыя льготы. У прыватнасці, тэхнапаркі вызваленыя ад зямельнага падатку і падатку на нерухомасць. Для тэхнапаркаў і іх рэзідэнтаў зніжана стаўка нало­га на прыбытак з 18 да 10%. У цяперашні час раз­работан і праходзіць узгадненне праект нарматыў­нага прававога акта, які прадугледжвае поўнае асвоіў­бождение тэхнапаркаў і іх рэзідэнтаў ад падаткаў, цалкам выплачваюцца ў мясцовыя бюджэты, да да­торым ставіцца падатак пры спрошчанай сістэме на­логообложения. Гэта асабліва актуальна для малых інавацыйных прадпрыемстваў (стартапов). Акрамя гэта­га, з 2018 года ўкаранёны новы механізм формирова­ня фондаў інавацыйнага развіцця тэхнапаркаў, які папаўняецца з адлічэнняў рэзідэнтаў. У сваю чаргу, рэзідэнты адымаюць якая выплачваецца суму са сваіх падаткаў. Названыя фонды могуць іс­карыстацца тэхнапаркамі як для развіцця матэ­уласны-тэхнічнай базы, так і для финансирова­ня інавацыйных праектаў сваіх рэзідэнтаў.

- Інтэлектуальная ўласнасць, з­бретения, прамысловыя ўзоры - досто­яние краіны або іх стваральнікаў? Як дзяржавы­ства абараняе прагрэсіўныя ідэі?

- Інавацыйнае развіццё Беларусі неразрыв­але звязана з стварэннем і укараненнем новых і пра­рывных вынікаў навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці.

Адным з ключавых умоў для забеспячэння эф­фективного выкарыстання такіх вынікаў з'яўляецца тое­ецца наяўнасць сучаснай сістэмы аховы, упраў­лення і абароны інтэлектуальнай уласнасці. У Беларусі такая сістэма створана.

Беларускае заканадаўства ў сферы інтэл­лектуальной уласнасці не толькі соответству­ет міжнародным стандартам, але і, што самае кіраўнікоў­нае, дазваляе выбіраць той ці іншы спосаб ох­раны і абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці і выкарыстоўваць гэты інструмент рэ­гулирования грамадскіх адносін для повы­пагаднення канкурэнтаздольнасці нацыянальнай эка­номики.

Адной з галоўных задач прававога регулиро­вання інтэлектуальнай уласнасці з'яўляецца менавіта захаванне балансу паміж грамадскі­мі інтарэсамі і правамі аўтараў распрацовак. На сённяшні дзень прававыя механізмы дазваляюць аўтару атрымаць узнагароду за яго творчы праца, а грамадству і дзяржаве - магчымасць іс­карыстаць вынікі гэтай працы пры захаванні ўстаноўленых патрабаванняў.

У нашай краіне органам кіравання, праводзячы­щим дзяржаўную палітыку і ажыццяўляе рэгуляванне ў сферы аховы правоў на аб'екты ян­теллектуальной уласнасці, з'яўляецца Дзяржаўны­ны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі­лікі Беларусь. Непасрэдную ахову правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці і вы­нение вызначаных заканадаўствам функцый патэнтнага органа забяспечвае дзяржаўную ўстанову «Нацыянальны цэнтр интеллектуаль­най уласнасці».

Пацвярджэннем эфектыўнасці існуючай сістэмы інтэлектуальнай уласнасці ў пер­вую чаргу служыць абарот правоў на аб'екты інтэл­лектуальной уласнасці. У Рэспубліцы Беларусь актыўна развіваецца рынак інтэлектуальнай соб­ственности. Так, у 2019 годзе было зарегистрирова­але 778 дагавораў на аб'екты права прамысловай уласнасці, з іх 109 дагавораў комплекснай прадпрымальніцкай ліцэнзіі (франчайзінгу). Усяго да пачатку гэтага года заключана 6410 ці­цензионных пагадненняў, а таксама 4930 дагавораў саступкі правоў на аб'екты прамысловай ўласныя­насці. Значнымі тэмпамі развіцця ў апо­яе час характарызуецца і эканоміка интеллек­туальной уласнасці. Так, па выніках года экспарт паслуг у галіне платы за карыстанне аб'ектамі ян­теллектуальной ўласнасцю перавысіў 100 млн. дал. ЗША.

- Якім вы бачыце будучыню беларускай эканомікі? Па тым ці шляху мы ідзем і на­колькі расторопно?

- Будучыня беларускай эканомікі непарыўна звязана з навукова-тэхнічным і інавацыйным развіццём. Кіраўніком дзяржавы пастаўлена сур'ёзныя­ная задача па дасягненню да 2025 годзе ВУП краіны на ўзроўні 100 млрд дал. ЗША ў эквіваленце. Пры гэтым Беларусь не валодае прыроднымі рэсурсамі ў дастатковай колькасці. Таму вырашыць паставаў­ленную задачу можна толькі праз ўкараненне ян­навацый, стварэнне новых вытворчасцей з высокай да­бавленной коштам і забеспячэнне соответству­ющего росту прадукцыйнасці працы.

Такім чынам, галоўная мэта інавацыйнага развіцця на бліжэйшы час заключаецца ў доста­жении новай якасці эканамічнага росту на ас­нове лічбавай трансфармацыі б з нёс-працэсаў і шырокамаштабнага распаўсюджвання інавацый ва ўсіх сферах жыццядзейнасці беларускага грамадства.

У сваю чаргу, асноўнымі задачамі інавацыі­онного развіцця краіны бачацца: забеспячэнне раз­развіцця ўсіх кампанентаў нацыянальнай інавацыі­онной сістэмы, удасканаленне механізму яе кіравання на аснове спалучэння адміністрацый­ных і эканамічных метадаў; забеспячэнне каче­ственных зрухаў у галіновай і тэхналагічнай структуры нацыянальнай эканомікі на аснове шы­рокомасштабного ўкаранення тэхналогій V-VI тых­нологических укладаў; забеспячэнне развіцця пра­мышленного комплексу як асноўнага спажыўца інавацый на сучаснай тэхналагічнай базе і новых арганізацыйных прынцыпах кіравання вытворчасцю, фарміраванне смарт-індустрыі; далейшае развіццё нацыянальнага рынку навукова­тэхнічнай і інавацыйнай прадукцыі і адпа­ветствующей інфраструктуры падтрымкі навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейна­сці.

Эканоміка Беларусі павінна працаваць так, каб забяспечваць выкананне галоўнай мэты - достиже­чэнне ўстойлівага збалансаванага эканамічна­га росту з тэмпамі вышэй за сярэднесусветныя.

Нягледзячы на ўсе трансфармацыі, у аснове нацыяналь­най эканомікі па-ранейшаму будзе заставацца матэрыяльнае (перш за ўсё прамысловае) вытвор­часць. Робіцца стаўка на паглыбленую переработ­ку мясцовага сыравіны і нарошчванне экспарту высока­тэхналагічнай прадукцыі з удзелам ПВТ, кітайска-­беларускага індустрыяльнага парка «Вялікі ка­мень», рэзідэнтаў свабодных і спецыяльных эка­номических зон. Беларускія прадпрыемствы павінны найлепшым чынам ўбудоўвацца ў глабальныя це­ныркі дабаўленай кошту. Гэта не толькі трэнд, але і эканамічная неабходнасць.

Прэзідэнт назваў чатыры апоры, на якіх бу­дет грунтавацца сярэднетэрміновае эканамічнае развіццё краіны: стварэнне найлепшых умоў для прыцягнення інвестыцый у эканоміку, павышэнне прадукцыйнасці працы за кошт стымулявання дзелавой актыўнасці, пашырэнне знешняга гандлю праз асваенне новых экспартных рынкаў і кард­нальное змяненне сітуацыі ў дэмаграфіі.

«Генеральны Дырэктар»