наверх

Насустрач тэхналогіям сусветнага ўзроўню

Насустрач тэхналогіям сусветнага ўзроўню

Iнтэрв'ю         Праглядаў: 164 Вярнуцца

Насустрач тэхналогіям сусветнага ўзроўню

Галіновыя лабараторыі дазваляюць павысіць аддачу ад навукі і паскорыць працэс укаранення інавацый на вытворчасці. Для нашай краіны гэта новы напрамак. У ліку першых на яго адгукнуліся прадпрыемствы нафтахімічнай галіны, пры садзейнічанні якіх за параўнальна невялікі прамежак часу створаны ўжо шэсць галіновых лабараторый. У чым іх задача на сучасным этапе і які эфект чакаецца ў будучыні, распавядае старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь доктар эканамічных навук Аляксандр Шумілін.


- Аляксандр Генадзевіч, галіновыя лабараторыі ствараюцца ў Беларусі адносна нядаўна - адпаведная пастанова Савета міністраў датавана лютым 2017 года. У чым адрозненне гэтай структуры ад даследчых, доследна-канструктарскіх, тэхналагічных лабараторый, прадстаўленых практычна ва ўсіх ВНУ?

- Галоўнае адрозненне ў тым, што галіновая лабараторыя - гэта падраздзяленне, якое ствараецца ў структуры навуковай арганізацыі для забеспячэння выканання навукова-даследчых, доследна-канструктарскіх і доследна-тэхналагічных працаў, а таксама навуковага суправаджэння інавацыйных праектаў, доследна-прамысловай апрабацыі і ўкаранення ў вытворчасць вынікаў навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці ў арганізацыях профільнай вобласці або галіны. Акрамя таго, для стварэння галіновай лабараторыі няма неабходнасці праходзіць шэраг абавязковых працэдур, якія даводзіцца пераадольваць, напрыклад, пры стварэнні цэнтраў калектыўнага карыстання (ЦКП) унікальным навуковым абсталяваннем. Стварэнне галіновай лабараторыі або спыненне яе дзейнасці афармляецца загадам кіраўніка навуковай арганізацыі па ўзгадненні з дзяржаўным заказчыкам. Для галіновай лабараторыі не патрабуецца наяўнасці атэставанага (правядзенне метралагічнага кантролю) - не менш за 50% адзінак - выпрабавальнага абсталявання і сродкаў вымярэння, як гэта робіцца пры атрыманні статусу ЦКП.

У той жа час галоўная перавага галіновых лабараторый у тым, што іх праца грунтуецца на цесным узаемадзеянні навукі і вытворчасці. Яны дапамагаюць укараняць у вытворчасць вынікі навуковай дзейнасці. Галіновыя лабараторыі па сутнасці з'яўляюцца дадатковым інструментам, які стымулюе развіццё галіны і профільных арганізацый.

У разрэзе дзейнасці нафтахімічнай галіны яскравым прыкладам можа паслужыць палітыка, якая праводзіцца кампаніяй BASF - лідарам сусветнай хімічнай галіны. Партфель прапаноў прадпрыемстваў вялікай нафтахіміі ўключае нафту і прыродны газ, а таксама хімікаты, пластмасы, спецыяльныя хімікаты, прадукты для сельскай гаспадаркі і прадукцыю тонкай хіміі. Інвестыцыі BASF у навукова-даследчыя і доследна-канструктарскія працы - шматгадовая традыцыя, якая дае значны эфект. У 2005 годзе, напрыклад, кампанія ўклала ў навуковыя распрацоўкі крыху больш за адзін мільярд еўра, у 2006-м інвестыцыі выраслі амаль на 20%, далей сума практычна не змянялася, а калі і змянялася, то толькі ў бок павышэння. А гэта чакана адбіваецца на павелічэнні аб'ёмаў выручкі. Прычым каля 20% сумы кампанія, як правіла, атрымлівае за кошт абнаўлення лінейкі тавараў, а не мадыфікацыі старых. Гэта значыць робіцца акцэнт на інтэнсіўны шлях развіцця. Аддзел па навуковым супрацоўніцтве і інавацыйным менеджменце кампаніі BASF рэалізуе каля дзвюх тысяч сувязяў з універсітэтамі, лабараторыямі, іншымі прадпрыемствамі галіны, цесна супрацоўнічае з арганізацыямі, зацікаўленымі ў інавацыйных распрацоўках як на нацыянальным, так і на міжнародным узроўні. (...)

- Як вы ацэньваеце ўклад прадпрыемстваў нафтахімічнай галіны ў агульны аб'ём рэгіструюцца ў рэспубліцы аб'ектаў права прамысловай уласнасці?

- Прадпрыемствы нафтахімічнай галіны ўдзельнічаюць у стварэнні аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці і іх камерцыялізацыі на працягу многіх гадоў. Толькі за мінулы год на імя вядучых прадпрыемстваў нафтахімічнай галіны зарэгістравана больш за дзясятак патэнтаў на вынаходніцтвы, карысныя мадэлі, прамысловыя ўзоры і іншыя аб'екты права прамысловай уласнасці.

Адным з найбольш актыўных прадпрыемстваў галіны за названы перыяд з'яўляецца бабруйскае ААТ «Белшына», якому выдадзена чатыры патэнты на карысныя ўзоры, тры - на карысныя мадэлі, два - на вынаходніцтвы.

- Аляксандр Генадзевіч, асаблівасцямі развіцця беларускіх нафтаперапрацоўчых і нафтахімічных прадпрыемстваў з'яўляюцца ўкараненне і выкарыстанне ў вытворчасці інавацыйных тэхналогій, ліцэнзіярам якіх, як правіла, выступаюць найбуйнейшыя сусветныя кампаніі. Ці ёсць перадумовы таго, што беларускія навукоўцы, у тым ліку працуючы ў галіновых лабараторыях, змогуць ствараць айчынныя тэхналогіі сусветнага ўзроўню? Што для гэтага неабходна?

- Любая галіновая лабараторыя ствараецца ў тым ліку для доследна-прамысловай апрабацыі і ўкаранення ў вытворчасць вынікаў навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці. Таму дзейнасць галіновых лабараторый на прадпрыемствах накіравана галоўным чынам на стварэнне і выкарыстанне на вытворчасці інавацыйных тэхналогій, а інавацыйныя тэхналогіі ў сваю чаргу павышаюць навукова-тэхнічны патэнцыял краіны.

Важна, што беларускія навукоўцы ўсё больш цесна супрацоўнічаюць з прамысловымі прадпрыемствамі, у тым ліку з «Белшынай», «Беларуснафтай», з інавацыйна-прамысловым Наваполацкім нафтахімічным кластарам.

Мяркую, што пры далейшым развіцці беларускіх навуковых школ у нафтахімічнай прамысловасці і адпаведным фінансаванні ў нашых навукоўцаў ёсць усе перспектывы для стварэння айчынных тэхналогій сусветнага ўзроўню.

Крыніца: Веснік Белнафтахіма