наверх

Паркі інавацыйнага перыяду

Паркі інавацыйнага перыяду

Iнтэрв'ю         Просмотров: 354 Вернуться назад

Паркі інавацыйнага перыяду

3000 новых працоўных месцаў і аб'ём вырабленай прадукцыі амаль у 150 млн рублёў: як развіваюцца і на што разлічваюць навукова-тэхналагічныя паркі

За ўвесь мінулы год беларускія навукова-тэхналагічныя паркі вырабілі прадукцыі амаль на 150 млн рублёў. Прыкладна 80 працэнтаў якой-інавацыйная. Кожны год Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях (ДКНТ) аптымізуе інавацыйную інфраструктуру. Ва ўсіх абласных цэнтрах, Наваполацку, Пінску, Бабруйску, Горках, Барысаўскім і Ляхавіцкім раёнах ужо функцыянуюць 16 тэхнапаркаў, 8 цэнтраў трансферу тэхналогій, дзе працуе больш за 2,8 тыс. чалавек. Хто яны-рэзідэнты тэхнапаркаў? Якія інавацыйныя праекты яны сёння прапануюць? На якія рынкі выходзяць? З якімі задачамі сутыкаюцца і якія прагрэсіўныя рашэнні прапануюць глабальнаму рынку тэхналогій? Адказы на гэтыя пытанні шукала карэспандэнт "Рэспубліка".

Экасістэма вырашае ўсё

Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы (ГрДУ) першым з рэгіянальных ВНУ ўвайшоў у эксперыментальны праект Мінадукацыі "Удасканаленне дзейнасці ўстаноў вышэйшай адукацыі на аснове мадэлі "Універсітэт 3.0". І сёння тут паспяхова ўкараняюць сучасныя тэхналогіі навучання, рэалізуюць канцэпцыю практыкаарыентаванай адукацыі.

Для развіцця прадпрымальніцкай актыўнасці ў ВНУ створаны суб'екты інавацыйнай інфраструктуры-цэнтр трансферу тэхналогій і навукова-тэхналагічны парк. Іх мэта-камерцыялізацыя навуковых распрацовак, развіццё прадпрымальніцкай ініцыятывы супрацоўнікаў і студэнтаў, Падрыхтоўка інавацыйна-адчувальных спецыялістаў. У верасні 2019 года ў універсітэце стварылі студыю праектаў і стартапов.

Прарэктар па навуковай працы ГрДУ імя Янкі Купалы Юрый Раманоўскі, які курыруе дзейнасць суб'ектаў інавацыйнай інфраструктуры, тлумачыць:

interv_03_04_1.jpg Галоўнае заданне студыі — ўцягнуць студэнтаў і выкладчыкаў у прадпрымальніцкую дзейнасць, навучыць іх правільна фармаваць і прасоўваць інавацыйныя ідэі, рэалізоўваць ўласныя бізнес-праекты. Важна, каб студэнты, скончыўшы універсітэт, былі гатовыя працаваць у рэальным рынку, валодалі неабходнымі кампетэнцыямі і ведамі. Дарэчы, у бліжэйшы час менавіта студэнты універсітэта плануюць адкрыць яшчэ адно IT-прадпрыемства на базе навукова-тэхналагічнага парку.

Сёння Купалаўскі ўніверсітэт-цэнтр навуковай думкі, новых ідэй і распрацовак — фарміруе інавацыйную экасістэму рэгіёна і імкнецца стаць рэгіянальнай пляцоўкай для развіцця прадпрымальніцтва. Па сутнасці, месцам, куды сцякаліся б лепшыя інавацыйныя ідэі.

Дом тэхналогій

Будынак, дзе сёння размяшчаецца тэхнапарк, у 2018 годзе атрымаў другое жыццё. Пры падтрымцы ДКНТ, Гродзенскага аблвыканкама, за кошт сродкаў інавацыйных фондаў яго рэканструявалі. 

Дырэктар навукова-тэхналагічнага парку Аляксандр Васілевіч успамінае, як у лютым мінулага года сюды пераехалі першыя рэзідэнты. Цяпер іх ужо сем. Створана 17 новых працоўных месцаў. Да сярэдзіны красавіка тэхнапарк чакае яшчэ чатырох рэзідэнтаў. Прагнозы для канца 2020-га пакуль рабіць рана, аднак у тэхнапарку запэўніваюць: яны гатовыя прыняць яшчэ больш кампаній.

Трое з рэзідэнтаў-гэта так званыя спін-оф-кампаніі. Яны былі створаны студэнтамі, выпускнікамі або выкладчыкамі нашага універсітэта,   

interv_03_04_2.jpg— распавядае прарэктар па навуковай працы Юрый Раманоўскі і прыводзіць прыклад: - ТАА "Інфармацыйныя тэхналогіі ў будаўніцтве" прайшло шлях ад фарміравання бізнес-ідэі да паўнавартаснага прадпрыемства. Спачатку з'явілася цікавасць выкладчыкаў да новага віду дзейнасці. Разам са студэнтамі яны стварылі студэнцкае канструктарскае бюро, дзе апрабавалі задумкі. Праз пяць гадоў бюро перарасло ў юрыдычную асобу. У камандзе сем выкладчыкаў кафедры інжынерна-будаўнічага факультэта і два выпускнікі гэтага ж факультэта. Сёння кампанія зарабляе і на навучанні спецыялістаў. Юрый Яцэнтовіч жартам прызнаецца, маўляў, гэта канкурэнцыя ўніверсітэту.


Што варта пабудаваць вытворчасць?

Тэхнапарк абсталяваны ўсім патрэбным абсталяваннем. У зоне «ФабЛаб» рэзідэнты могуць ствараць прататыпы будучых распрацовак. Апроч гэтага, Навукова-тэхналагічны парк сам аказвае паслугі па 3D-прататыпаванню і 3D-друку, а таксама распрацоўвае і вырабляе навучальнае абсталяванне. Адзін з рэзідэнтаў вырабляе камплекты для пераабсталявання аўтамабіляў у электрамабілі — так скажам, рэгіянальны развязак па іх развіцці.

Але пляцы тэхнапарка абмежаваны, і ў будучыні, асабліва з прыходам новых рэзідэнтаў, спатрэбяцца новыя офісныя памяшканні, вытворчая база? — цікаўлюся ў суразмоўцы.

Са снежня 2019 года пачата будаванне другой чаргі Навукова-тэхналагічнага парка на 6,5 тысячы квадратных метраў, — падкрэслівае Юры Раманоўскі і дэманструе дэталёвы рысунак праекта: — Вытворчыя пляцы ў выглядзе ўніверсальных памяшканняў — 3500 «квадратаў» — офісы, выстаўны цэнтр, канферэнц-зала, каворкінгі і памяшканні тыпу open-space. Плюс да ўсяго есці так званыя «чыстыя пакоі», дзе, да прыкладу, можна арганізаваць вытворчасць вырабаў медычнага прызначэння. Плануецца, што да канца 2020 года будынак будзе ўведзены ў эксплуатацыю. Дарэчы, ужо ёсць заявы на арэнду памяшканняў ад рэзідэнтаў.

Аднак дзе ж, прыкладам, патэнцыйныя рэзідэнты возьмуць тысячы рублёў на вытворчае абсталяванне? Здаецца, ля кіраўніцтва ёсць адказы на кожнае пытанне:

Робячыся рэзідэнтамі, кампаніі могуць атрымваць фінансаванне на рэалізацыю праектаў з Рэспубліканскага цэнтралізаванага інавацыйнага фонду і фонду Гарадзенскага аблвыканкама. Рэзідэнты могуць падаць заявы ў кожны з іх, паспрабаваць звярнуцца і ў венчурныя фонды. Ва ўніверсітэце стварылі і ўласны фонд інавацыйнага развіцця для камерцыялізацыі распрацовак універсітэта, — расказвае Юры Раманоўскі.

У штодзённым разуменні тэхнапарк — гэта тэхніка, электроніка, праграмы… Аднак у ГрДУ ім. Янкі Купалы падкрэсліваюць тэрмін «тэхналагічны». Стаць рэзідэнтамі могуць не толькі тыя, чый бізнес мае тэхнічны профіль, але і тыя, хто займаецца распрацоўкай сацыяльна значных тэхналогій — педагагічных, псіхалагічных і іншых. Пацверджанне таму — рэзідэнт парка, індывідуальны прадпрыемец Кацярына Табала, уладальніца кансультацыйнага цэнтра. Кацярына — студэнтка факультэта псіхалогіі. На грунце атрыманых ва ўніверсітэце ведаў распрацавала новую методыку, што залучае ў сябе бізнес-коўчынг і самааналіз асобавых якасцяў.

Імпартазамена і медыцына

Зніжэнне падатку на прыбытак, палёгкавая арэнда, вызваленне ад выплаты падатку на зямлю і нерухомасць, у мясцовы бюджэт — асноўныя палёгкі, якія здымаюць з рэзідэнтаў істотную частку выдаткаў. Прасцей кажучы, яны атрымваюць магчымасць укладаць больш за рэсурсы ў развіццё сваёй справы.

Дацэнт кафедры дзіцячай хірургіі Гарадзенскага дзяржаўнага медычнага ўніверсітэта Аляксандр Глуткин і дацэнт кафедры тэхналогіі, фізіялогіі і гігіены сілкавання ГрДУ ім. Янкі Купалы Аксана Паўлава працуюць над супольным праектам. Аксана займаецца атрыманнем поліфункцыйных прадуктаў, а Аляксандр з медычнага пункту погляду прапануе варыянты іх мэтавага выкарыстання. У іх ужо некалькі варыянтаў магчымай супрацы..

Першае, праца з рэчывамі поліцукрыднай прыроды — хітынам і хітазанам, другое, з рэчывамі поліцукрыднай прыроды — хітынам і хітазанам, другое, з рэчывамі прыроднага паходжання — ападкавымі пародамі, што прыехалі з Казахстана. Яго можна скарыстаць у розных кірунках — медыцыне, ветэрынарыі і нават пры шыцці дываноў. Дзякуючы дыятаміту, ападкавай пародзе дыятомавага багавіння, і яго незвычайнай структуры можна наносіць дарожную разметку з высокай эксплуатацыйнай характарыстыкай.

Аляксандр, дарэчы, нядаўні фіналіст рэспубліканскага моладзевага конкурсу «100 ідэй для Беларусі», распрацаваў павязкі з іёнамі срэбра для лячэння ран. Ён супрацоўнічае з вытворцам, з якім цяпер развязвае пытанне пра перанос вытворчасці на базу тэхнапарка купалаўскага ўніверсітэта. Цікавасць да распрацоўкі выявілі ў цэнтры эндакрыналогіі Масквы.

— Супольна з Аксанай мы распрацавалі скрабы для цела і твару. Яны патрабуюць дапрацоўкі, але тэарэтычна гэта гатовы прадукт. Ён унікальны тым, што ў яго дададзены дыятаміт. За кошт гэтай фракцыі для кожнай скуры можна падабраць пэўны склад. Аднак нам бракуе сертыфікаванай вытворчай базы. Яе наяўнасць дасць магчымасць выйсця на рынкі ЕС і Расіі, — падзяляецца Аляксандр.

Партнёры расказваюць яшчэ пра адну ідэю. Як паказала даследаванне рынкаў, у Беларусі няма спецыялізаванай касметыкі для звільгатнення пашкоджанай скуры. Па статыстыцы, 35 000 чалавек штогод атрымваюць апёкі. Трафічныя язвы, адкрытыя раны — іх трэба апрацоўваць. Ёсць імпартны прадукт — 60 мілілітраў абыдуцца ў сярэднім у 70 рублёў. Таму гаворка ідзе ў першую чаргу пра імпартазамену.

— Тэхнапарк для нас — адпраўная кропка. Так бы мовіць, этап станаўлення. Усё, што мы можам рэалізаваць, — пакуль перспектывы. Вельмі спадзяёмся на лепшае, шмат што будзе залежаць ад маркетынгу, рэкламы, пасоўвання, — не хаваюць суразмоўцы.

На тры крокі наперадзе

— Будаванне перажывае змену парадыгмы працэсу праектавання. Старыя тэхналогіі стварэння праектаў змяняюцца на новыя — такімі словамі сустракае нас Эдуард Гнядек. Ён кіраўнік таго самага прадпрыемства, якое створана на грунце студэнцкага канструктарскага бюро.

Сутнасць новай тэхналогіі інфармацыйнага мадэлявання (BIM) складаецца ў стварэнні 3D-мадэлі будынка і атрыманні на яе грунце астатняй патрэбнай дакументацыі. З дапамогай дадзенай тэхналогіі выконваюцца праекты будынкаў, аб'ектаў ландшафту, інтэр'ера, запісваюць відэа, атрымваюць фотарэалістычную выяву. Мадэль дазваляе навочна ўбачыць, якім будзе аб'ект пасля будавання, унесці карэктывы.

— Апроч таго, што робіцца кантэнт для сайтаў кампаній, прыкладам, для тых, хто займаецца продажам нерухомасці, прэзентацыяй аб'ектаў. Попыт пакуль ідзе больш ад пакупнікоў з Еўропы і Расіі, чым ад унутранага рынку. Выконваем праекты з розным коштам: ад 50 і 1000 рублёў, — расказвае Эдуард Гнядек.

Разам з тым прадпрыемства займаецца распрацоўкай розных мадэляў. Эдуард Георгіевіч дэманструе макет бліндажа, які канструююць для аднаго з заказцаў. Яшчэ адзін кірунак чыннасці — стварэнне мадэляў згубленых архітэктурных помнікаў: па архіўных дадзеных вырабілі мадэль царквы для мемарыяльнага комплексу «Хатынь».

Супольна з інстытутам падвышэння кваліфікацыі падрыхтавалі курс «Autodesk Revit. Распрацоўка архітэктурнага праекта», для школьнікаў ствараюць школу 3D-мадэляванні. Сёлета калектыў кампаніі папоўніцца двума выпускнікамі будаўнічага і фізіка-тэхнічнага факультэтаў.

Супольна з інстытутам падвышэння кваліфікацыі падрыхтавалі курс «Autodesk Revit. Распрацоўка архітэктурнага праекта», для школьнікаў ствараюць школу 3D-мадэляванні. Сёлета калектыў кампаніі папоўніцца двума выпускнікамі будаўнічага і фізіка-тэхнічнага факультэтаў.

— У шмат каго на слыху «Індустрыя 4.0», якая асацыюецца галоўным чынам з аўтаматызаванымі станкамі і робатамі на заводах. Мы ж укараняем развязкі постіндустрыйнай эпохі ў культуру, адукацыю, ахову здароўя. На дапамогу прыходзяць штучны інтэлект, дапоўненая і віртуальная рэальнасць, інтэрнэт прарочай і так далей.

Актыўна дзеці працуюць у сферы культуры — месцяць і абнаўляюць інфармацыю пра музеі, кінатэатрах і тэатрах у афіцыйным мабільным дадатку Гарадзенскай вобласці.

Для музеяў кампанія стварыла асаблівы інавацыйны прадукт. З дапамогай смарт-сувеніраў — адмысловых падарункавых пано, на паверхні якіх ствараецца дапоўненая рэальнасць, можна даведацца, якія ў горадзе адбываюцца падзеі, купіць квіткі.

Смарт-сувеніры інтэграваны з індывідуальнымі галасавымі памагатымі, якія надзяляюцца штучным інтэлектам і могуць выдаць падчас галасавога камунікавання з імі рэкамендацыі, як і дзе арганізаваць экскурсію ці квэст-турнір з выдачай прызоў праз рабатызаваныя аўтаматы.

Мінскі тэхнакліматinterv_03_04_3.jpg

Не толькі ў Горадню вядзецца буйнае будаванне. Мінскі гарадскі тэхнапарк сёлета плануе завяршыць рэканструкцыю галоўнага вытворчага комплексу. 

— Цяпер мы мясцуем прыкладна 15 000 квадратных метраў для месцавання рэзідэнтаў. Пасля ўводу ў эксплуатацыю галоўнага корпуса трэцяй чаргі  рэканструкцыі будзе парадку 40 000 квадратных метраў. Асноўная ўвага канцэнтруецца на падборы рэзідэнтаў. Па прагнозах, іх да канца года будзе каля 50, — расказвае дырэктар ТАА «Мінскі гарадскі тэхнапарк» Уладзімір Давыдавіч.

Тэхнапарк налічвае 37 рэзідэнтаў. Пад канец 2019 года праект беларускіх распрацоўнікаў па электратранспарце і электраскутарах выйграў рэспубліканскі конкурс інавацыйных праектаў, які праводзілі ДКНТ і Беларускі інавацыйны фонд. Мінскі тэхнапарк адкрыў для іх свае дзверы і прыняў у якасці рэзідэнтаў.

Дырэктар сцвярджае: пра рэзідэнтаў і пра іх праекты ён можа казаць гадзінамі. Аднак пра адну фірму не расказаць не можа. Кампанія, што вырабляе проціпажарныя прылады, якія агароджваюць чалавека ад агню, прапрацоўвае праект з магчымымі інвестыцыямі з ЗША. Распрацоўнікі прапануюць мабільную праграму, што дазваляе знайсці найкароткае выйсце з будынка пры ўзнікненні аварыйнай сітуацыі. Калі гаворка заходзіць пра фінансаванне, Уладзімір Давыдавіч адзначае:

— Тэхнапарк імкнецца стаць пляцоўкай, дзе сустракаюцца стартапы і бізнес-анёлы. Зазвычай, калі стартап перарастае ў прадпрыемства і атрымвае першую выручку, узнікае патрэба венчурнага фінансавання. Такія функцыі сёння выконваюць Беларускі інавацыйны фонд і Беларуска-расійскі венчурны фонд. Апроч таго, на рынку з'явіўся новы фінансавы прадукт, які павінен у хуткай будучыні замясціць іншыя — крэдыт па палове стаўцы рэфінансавання. Умова — быць рэзідэнтам тэхнапарка. Больш за 10 нашы кампаніі ўжо скарысталіся ім.

КАМПЕТЭНТНА

Аляксандр Шумілін, старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, доктар эканамічных навук:

interv_03_04_4.jpg

—Інавацыйнае развіццё краіны – гэта адна з ключавых заданняў, пастаўленых Кіраўніком дзяржавы. Для падвышэння эфектыўнасці камерцыялізацыі распрацовак і развіцця ў рэгіёнах інавацыйнага прадпрыемніцтва мы засяродзілі высілкі на паскораным фармаванні інавацыйнай інфраструктуры.

У 2019 годзе ўжыццяўлялася рэалізацыя 98 інавацыйных праектаў праграмы, на рэалізацыю якіх скіравана два мільярды рублёў, з якіх больш паловы – замежныя інвестыцыі, улучаючы крэдытныя лініі.

На праектную магутнасць выведзена 10 вытворчасцяў, у эксплуатацыю ўведзена 12 новых вытворчасцяў. Да прыкладу, вытворчасць аптычных кампанентаў і лазерных  сістэм новага пакалення ў Інстытуце фізікі Акадэміі навук і арганізацыя механазборачнай вытворчасці дробнасерыйных вырабаў на базе адытыўных тэхналогій (ААТ «Экран»), кластар складанай медычнай тэхнікі і сістэм забеспячэння бяспекі на «Адани» і іншыя.

2020 год з'яўляецца апошнім годам рэалізацыі Дзяржпраграмы 2016—2020. Цяпер мы канцэнтруем высілкі для паспяховага завяршэння яе імпрэз і праектаў, ліквідацыі раней дапушчаных адставанняў і выканання ўсіх даведзеных паказнікаў. Гэта напружаная, але, як паказваюць разлікі Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, пасільнае заданне.

ДКНТ прагназуе: удзельная вага адгружанай інавацыйнай прадукцыі дасягне 21,5 адсотка, удзельная вага інавацыйна-актыўных арганізацый — 26 адсоткаў, а доля экспарту навукаёмістай і высокатэхналагічнай прадукцыі — 33 адсоткаў; будзе створана больш 1,5 тысячы новых высокапрадукцыйных працоўных месцаў, а ўсяго па дзяржпраграме больш 10 000.

Што да фармаванай дзяржпраграмы інавацыйнага развіцця на 2021—2025 гады, у Дзяржаўным камітэце па навуцы і тэхналогіях распрацаваны шэраг канцэпцыйных падыходаў. Першае, трэба ссоўваць акцэнт на ўскосныя механізмы дзяржаўнага стымулявання рэалізацыі праектаў і імпрэз праграмы. Другое, планаваць яшчэ цяснейшую інтэграцыю элементаў інавацыйнага цыкла «ад ідэі праз навукова-даследчыя і доследна-канструктарскія працы до вытворчасці». Трэцяе, падаванне спажыўцу права закупу з адной крыніцы створанай на айчынных тэхналогіях у рамках праграмы прадукцыі цягам перыяду яе асваення ці трох гадоў з пачатку выпуску. Чацвёртае, фармаванне заканадаўчага механізма перадачы інтэлектуальнай уласнасці і стварэння прыватных прадпрыемстваў навукоўцамі на базе сваіх уласных распрацовак, выкананых у дзяржаўных навуковых арганізацыях і вну. І іншыя падыходы, якія павінны надаць дадатковы імпульс інавацыйнаму развіццю нашай краіны.