наверх

«Як зарабіць на інавацыях?», інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна газеце «7 дзён»

«Як зарабіць на інавацыях?», інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна газеце «7 дзён»

Iнтэрв'ю         Просмотров: 340 Вернуться назад

«Як зарабіць на інавацыях?», інтэрв'ю Аляксандра Шуміліна газеце «7 дзён»

Чаго мы чакаем ад беларускай прадукцыі?  Каб была не горш да замежнай і пры гэтым - танней.  Ці атрымоўваецца айчынным таварам адпавядаць мары спажыўца?  Якую ролю ў гэтым адыгрываюць інавацыйны бізнэс і навукоўцы?  Пра гэта напярэдадні Дня навукі, які адзначаецца 26 студзеня, як мы спыталі ў старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях доктара эканамічных навук Аляксандра Шуміліна.

Навукаёмістасць ВУП

- Безумоўна, павышэнне якасці жыцця людзей немагчыма без з'яўлення канкурэнтаздольнай - лепшай па цане і якасці - айчыннай прадукцыі. І адпаведных медыцынскіх і іншых паслуг. Што трэба, каб не адставаць ад прагрэсу? Каб адкрываліся прадпрыемствы, у тым ліку інавацыйныя. А традыцыйныя абзаводзіліся новымі тэхналогіямі. Гэтыя два прынцыпы закладзены ў Дзяржаўную праграму інавацыйнага развіцця. У яе ўвайшоў 121 праект па стварэнні новых вытворчасцей.

Важнай асновай выканання гэтай дзяржпраграмы стаў штогадовы стабільны рост навукаёмістасці ВУП. Толькі у 2018 годзе затраты на навукова-даследчыя, вопытна канструктарскія і тэхналагічныя распрацоўкі склалі 739,3 млн руб. За 3 гады яны выраслі ў супастаўных цэнах на 55,5%. Але трэба прызнаць, што грошай на навуку і ўкараненне распрацовак у дзяржбюджэце не заўсёды хапае. І тут на сцэну выходзіць рэальны сектар эканомікі. Амаль 60% навукова-інавацыйных праектаў аплачваецца заказчыкамі - прадпрыемствамі розных галін. Яны зацікаўлены у больш хуткім укараненні навуковых распрацовак у сваіх цэхах, лабараторыях.

Накарміць сытага

- У якіх рэгіёнах з'явіліся новыя пункты эканамічнага росту, «прапісаныя» праграмай інавацыйнага развіцця?

- Улічваючы тое, што рэстаранны бізнес выдатна вырас, у Баранавічах на заводзе ААТ «Гандальмаш» прыступілі да выпуску сучаснай тэхнікі для грамадскага харчавання. Праект прадуктовай тэматыкі, якая, дарэчы, даўно стала важнай экспартнай складаючай, рэалізаваны вядомым малочна-кансервавым камбінатам ў Рагачове. Тут запусцілі інавацыйную тэхналогію расфасоўкі згушчонкі ў пакеты Flow-Pack, якая дае магчымасць наступнай термизации малака.

Дзякуючы удзелу у інавацыйнай праграме рыбная гаспадарка «Лохва» з Магілёўскай вобласці асвоіла новую тэхналогію ўпакоўкі астуджанай рыбы ў парніковай плёнцы ў мадыфікаванай газавай асяроддзі.  Яна значна павялічыла тэрмін захоўвання такога дарагога прадукту, як стронга.

 Ствараючы сучасную ўпакоўку, не забываем і аб яе перапрацоўцы.  Вытворца з пасёлка Касцюкоўка пад Гомелем арганізаваў прамысловую перапрацоўку шкла.

Наш адказ азіятам

- Дзякуючы ўдзелу ў нацыянальнай праграме інавацыйнага развіцця іншыя галіны эканомікі атрымалі новыя стымулы росту?

- Лёгкая прамысловасць.  Доўгія гады галіна прайгравала тому ж азіяцкаму імпарту трыкатажных, швейных вырабаў. Дзяржава фінансава падтрымала шэраг тэхналагічных праектаў легпрама. Так, на ААТ «Ручайка» арганізавалі выпуск матэрыялаў, прасякнутых ПВХ-кампазіцыямі. ААТ «Віцебскія дываны» стала вырабляць поліпрапіленавыя ніткі.

Новую эру ў айчынным прыборабудаванні адкрыў Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук. Там вырабляюць высокатэхналагічную экспартна-арыентаваную прадукцыю - аптычныя кампаненты і лазерныя сістэмы з дыёдны накачкі новага пакалення.

Не забывайце, новыя вытворчасці - гэта новыя працоўныя месцы. У 2019 годзе пры фінансавай падтрымцы дзяржавы толькі ў рамках праграмы інавацыйнага развіцця іх з'явілася больш за 1,8 тыс.

Справа у дозе

- Раскажыце аб праектах праграмы, якія можна аднесці да разраду асабліва важных для эканомікі краіны.

- У гэтым спісе, безумоўна, пад №1 - завяршэнне будаўніцтва першай чаргі Беларускай АЭС. Нельга не адзначыць і стварэнне двух сямействаў новай тэхнікі на сталічным прадпрыемстве «Адані»: низкодозных дыягнастычных медыцынскіх сістэм і аналагічных сістэм забеспячэння бяспекі, якія выкарыстоўваюцца ў аэрапортах, на стадыёнах і т. Д.

РНПЦ дзіцячай хірургіі распрацаваны і уведены ў клінічную практыку новыя для краіны метады лячэння сэрца і кішачніка. Інстытут фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі асвоіў прамысловая вытворчасць мікраўгнаенняў «Наноплант», важнага для росту ўраджайнасці палёў.

ААТ «Інтэграл» распрацавана і ўведзенана  рэвалюцыйная тэхналогія корпусирования, якая дазваляе вырабляць інтэгральныя мікрасхемы па субмікроным праектным.

Навукова-тэхналагічным паркам БНТУ "Палітэхнік" (Мінск) арганізаваны выпуск двух тыпаў 3D-друкарак: агульнапрамысловага прызначэння - для цвёрдых пластыкаў і харчовых для вадка-вязкай кампанентаў тыпу кандытарскіх глазуры і крэмаў.

У Міёрах (Віцебская вобласць) завяршаецца будаўніцтва завода па вытворчасці прынцыпова новай для Беларусі прадукцыі, такі як металічны ліст белай бляхі.

Абыйшлі скандынаваў

- Аляксандр Генадзевіч, ацаніце поспехі Беларусі ў экспарце айчыннай навукаёмістай прадукцыі.

- Пастаўкі за мяжу высокатэхналагічнай і навукаёмістай прадукцыі у 2019 годзе па папярэдніх выніках склалі каля $ 15 млрд. Па долі экспарту такіх тавараў (а гэта больш за 35% усіх продажаў у іншыя краіны) Беларусь значна апярэджвае ўсе дзяржавы ЕАЭС. Напрыклад, у Расіі гэта паказчык у 2 разы менш - 17%.

Мы ідзем наперадзе нават такіх краін Еўрасаюза, як Нарвегія (29,4%), Літва (31,6%), Балгарыя (32,0%). Пры гэтым у 2019 годзе сталі пастаўляць 80 новых субпозиций тавараў высокага тэхналагічнага ўзроўню. У іх ліку вагоны-майстэрні, краны, палоподбивачныя машыны, станкі з ЧПУ, суднавыя рухавікі, элеватары і канвееры для падземных работ.

Вырасла ўдзельная вага экспарту і навукаёмістых паслуг: з 9,7% у 2011 годзе да 28,5% у 2019-м. Больш за іншых тут атрымаў поспех сектар інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій. Яго доля у 2019 годзе вырасла амаль на 25%, а аб'ём экспарту ў грашовым выражэнні па выніках мінулага года склаў каля $ 2 млрд. У той час як для краін Еўропы дадзены паказчык складае ў сярэднім 11,4%. Пяці краінам Еўропы, акрамя Беларусі, удалося дасягнуць у гэтай справе найлепшых паказчыкаў: Ірландыі (43,8%), Фінляндыі (26,2%), Швецыі (19,3%), Румыніі (19,0%), Кіпру (18 , 6%). Карацей, лепш за нас тут толькі Ірландыя.

У заключэнне адзначым, што доля навукаёмістых айчынных тавараў у агульным аб'ёме замежных продажаў у 2019 годзе аказалася самай высокай за ўсю гісторыю статыстычных назіранняў. І шанцы ўмацаваць свае пазіцыі ў гэтым кірунку ў навукі і інавацыйнага бізнесу вельмі нядрэнныя.

Крыніца: 7 дзён